Glossary tổng hợp các thuật ngữ thường gặp khi đọc tài liệu tinh dầu. Các định nghĩa ngắn, factual, dùng để tra cứu nhanh trong khi đọc oil page, constituent page hoặc trang an toàn.
Mục được sắp theo năm nhóm: hoá học, độc tính, da và dùng ngoài, quy định và chứng nhận, chiết xuất và sản xuất. Trong mỗi nhóm, thuật ngữ xếp theo bảng chữ cái.
A reference glossary of terms encountered across essential oil literature. Each definition is short and factual, intended as a quick lookup while reading oil pages, constituent pages, or safety material.
Entries are grouped into five categories: chemistry, toxicity, skin and topical, regulatory and certification, extraction and production. Within each category, terms are listed alphabetically.
Tinh dầu là hỗn hợp của hàng chục hợp chất hữu cơ dễ bay hơi. Phần lớn thuộc nhóm terpene và terpenoid, kèm theo phenylpropanoid và một số hợp chất chứa oxy.
An essential oil is a mixture of dozens of volatile organic compounds. Most belong to the terpene and terpenoid families, alongside phenylpropanoids and a smaller share of oxygenated compounds.
| Thuật ngữ Term | Định nghĩa Definition |
|---|---|
| Acetal | Hợp chất tạo từ một aldehyde và alcohol. Acetal bền hơn aldehyde gốc trong môi trường kiềm như xà phòng, và thường có mùi mềm hơn. A compound formed from an aldehyde and an alcohol. Acetals are more stable than the parent aldehyde in alkaline media such as soap, and usually smell softer. |
| Acid value | Số miligam kali hydroxide cần để trung hoà acid tự do trong một gam mẫu. Chỉ số tăng khi tinh dầu cũ hoặc ester bị thuỷ phân; ISO 1242 là phương pháp đo cho tinh dầu. → The milligrams of potassium hydroxide needed to neutralise the free acids in one gram of sample. It rises as an oil ages or its esters hydrolyse; ISO 1242 gives the method for essential oils. |
| Adulteration | Thêm vào một nguyên liệu thứ không được khai báo: dầu rẻ hơn, chất tổng hợp, dung môi, hoặc isolate cùng loại để kéo thành phần về chuẩn. Phát hiện bằng GC-MS, GC bất đối và phân tích đồng vị. → Adding something undeclared to a material: a cheaper oil, synthetics, solvents, or matching isolates to bring the profile into specification. Detected with GC-MS, chiral GC and isotope analysis. |
| Alcohol | |
| Aldehyde | Hợp chất có nhóm chức -CHO ở đầu mạch carbon. Ví dụ citral, cinnamaldehyde, benzaldehyde. Mùi mạnh, dễ oxi hoá, một số gây kích ứng hoặc mẫn cảm da. Compounds with a -CHO group at the end of a carbon chain. Examples include citral, cinnamaldehyde, and benzaldehyde. Aromatic, prone to oxidation, and some can irritate or sensitize skin. |
| Alkane | Hydrocarbon no, chỉ có liên kết đơn C-C và C-H. Hiếm khi là thành phần chính của tinh dầu. A saturated hydrocarbon containing only single C-C and C-H bonds. Rarely a major essential oil constituent. |
| Alkene | Hydrocarbon có ít nhất một liên kết đôi C=C. Phần lớn terpene thuộc nhóm alkene. A hydrocarbon with at least one C=C double bond. Most terpenes fall into this group. |
| Alkyne | Hydrocarbon có liên kết ba C≡C. Rất hiếm trong tinh dầu. A hydrocarbon with a C≡C triple bond. Very uncommon in essential oils. |
| Aroma chemical | Một chất thơm đơn lẻ có cấu trúc xác định, dùng làm nguyên liệu nước hoa hoặc hương liệu. Có thể được tách từ nguồn tự nhiên (isolate) hoặc tổng hợp. → A single odorous substance of defined structure, used as a perfumery or flavour ingredient. It may be isolated from a natural source or made by synthesis. |
| Aromatic compound | |
| CAS number | Mã định danh hoá chất duy nhất do Chemical Abstracts Service cấp. Dùng để tham chiếu chính xác một chất, độc lập với tên thông thường. A unique identifier assigned by the Chemical Abstracts Service. Used to reference a specific chemical unambiguously, independent of trade names. |
| Chemotype (CT) | Biến thể trong cùng một loài thực vật, hình thái giống nhau nhưng tinh dầu có thành phần chính khác. Ghi theo cấu tử chính, ví dụ thyme CT thymol hay thyme CT linalool. A variant within a single plant species that looks identical but yields an oil with a different dominant constituent. Named by the main compound, for example thyme CT thymol or thyme CT linalool. |
| Chiral (enantioselective) GC | Sắc ký khí dùng cột có pha tĩnh bất đối để tách hai đối quang của cùng một phân tử. Tỉ lệ đối quang trong tinh dầu tự nhiên thường đặc trưng, nên đây là một công cụ kiểm tra pha trộn. → Gas chromatography on a chiral stationary phase that separates the two enantiomers of a molecule. Natural oils tend to have typical enantiomer ratios, making this a tool for detecting adulteration. |
| Chirality | Tính chất bất đối của phân tử có nguyên tử carbon nối với bốn nhóm khác nhau. Hai dạng đối xứng gương gọi là enantiomer và có thể khác nhau về mùi cũng như hoạt tính sinh học. The property of a molecule whose mirror image is non-superimposable, typically from a carbon bonded to four different groups. The two mirror forms are enantiomers and may differ in aroma and biological activity. |
| Diterpene | Terpene có 20 carbon, gồm bốn đơn vị isoprene. Ít bay hơi, thường nằm ở phần nặng của tinh dầu hoặc trong absolute. Sclareol trong xô thơm là một diterpene alcohol. → A terpene of 20 carbons, built from four isoprene units. Low in volatility, usually found in the heavy end of an oil or in absolutes. Sclareol from clary sage is a diterpene alcohol. |
| Enantiomer | Một trong hai dạng đối xứng gương của phân tử chiral. Hai enantiomer của limonene là ví dụ điển hình: dạng (+) mùi cam, dạng (-) mùi thông. One of the two mirror-image forms of a chiral molecule. The two enantiomers of limonene illustrate this: the (+) form smells of orange, the (-) form of pine. |
| Ester | Sản phẩm phản ứng giữa acid và alcohol, có nhóm chức -COO-. Trong tinh dầu thường gặp linalyl acetate, geranyl acetate, methyl salicylate. Nhìn chung dịu da, mùi trái cây hoặc hoa. The product of an acid reacting with an alcohol, carrying a -COO- group. Common in essential oils as linalyl acetate, geranyl acetate, and methyl salicylate. Usually mild on skin with fruity or floral aroma. |
| Ester value | Số miligam kali hydroxide cần để xà phòng hoá ester trong một gam mẫu. Dùng để kiểm tra những dầu mà ester quyết định chất lượng, như lavender và bergamot. → The milligrams of potassium hydroxide needed to saponify the esters in one gram of sample. Used to check oils whose quality depends on esters, such as lavender and bergamot. |
| Ether | |
| Fatty aldehydes (aldehyde C-8 to C-12) | Aldehyde mạch thẳng 8 đến 12 carbon, gọi theo số carbon như aldehyde C-10 (decanal). Ở nồng độ thấp cho nốt sáng, sạch, vỏ cam, sáp; đậm hơn thì béo và gắt. → Straight-chain aldehydes of 8 to 12 carbons, named by carbon count, such as aldehyde C-10 (decanal). At low levels they give a bright, clean, peel-like, waxy note; stronger, they turn fatty and sharp. |
| Flash point | Nhiệt độ thấp nhất mà hơi của chất lỏng bắt lửa khi gặp nguồn cháy. Dữ liệu này quyết định cách xếp loại dễ cháy theo CLP và điều kiện vận chuyển; nhiều tinh dầu citrus và lá kim có flash point dưới 60 °C. → The lowest temperature at which a liquid's vapour ignites with a flame source. It drives the CLP flammability class and transport conditions; many citrus and conifer oils have flash points below 60 °C. |
| Furocoumarin | Hợp chất có cấu trúc furan hợp với coumarin. Một số furocoumarin như bergapten, psoralen, methoxsalen gây phototoxicity. Xem trang phototoxicity. A compound made of a furan ring fused to a coumarin. Several furocoumarins, including bergapten, psoralen, and methoxsalen, are phototoxic. See the phototoxicity page. |
| GC-MS | Sắc ký khí ghép khối phổ (gas chromatography mass spectrometry). Kỹ thuật chuẩn để phân tích thành phần tinh dầu: GC tách các cấu tử, MS xác định danh tính từng cấu tử. Gas chromatography mass spectrometry. The standard technique for analysing essential oil composition: GC separates constituents, MS identifies each one. |
| GC-O (gas chromatography olfactometry) | Sắc ký khí có thêm một cổng ngửi: dòng khí ra được chia đôi, một nửa vào detector, một nửa tới mũi người đánh giá. Cách này chỉ ra cấu tử nào thực sự có mùi, kể cả những chất có lượng quá nhỏ để thấy rõ trên sắc ký đồ. → Gas chromatography with a sniffing port: the column outflow is split between a detector and an assessor's nose. It shows which constituents actually smell, including those too small to stand out on the chromatogram. |
| Isomer | Hai hay nhiều hợp chất có cùng công thức phân tử nhưng cấu trúc khác nhau. Ký hiệu E/Z (trans/cis) chỉ vị trí nhóm thế quanh liên kết đôi, R/S chỉ cấu hình tuyệt đối của carbon chiral. Two or more compounds sharing a molecular formula but differing in structure. The E/Z (trans/cis) notation marks substituent positions across a double bond; R/S marks the absolute configuration of a chiral carbon. |
| Isotope ratio analysis (IRMS, 14C) | Đo tỉ lệ đồng vị carbon và hydro (IRMS) hoặc hàm lượng carbon 14 để biết một phân tử đến từ thực vật hay từ dầu mỏ. Chất tổng hợp từ hoá dầu gần như không còn 14C. → Measuring carbon and hydrogen isotope ratios (IRMS) or carbon 14 content to tell whether a molecule comes from plants or petroleum. Petrochemical synthetics contain essentially no 14C. |
| IUPAC name | Tên hoá học hệ thống theo quy ước của International Union of Pure and Applied Chemistry. Mô tả đầy đủ cấu trúc phân tử qua tên gọi. The systematic chemical name set by the International Union of Pure and Applied Chemistry. Describes a molecule's full structure through its name. |
| Ketone | |
| Lactone | Ester vòng. Coumarin và các sesquiterpene lactone như alantolactone thuộc nhóm này. Một số lactone gây mẫn cảm da. A cyclic ester. Coumarins and sesquiterpene lactones such as alantolactone belong here. Some lactones are skin sensitizers. |
| log P (log Kow) | Logarit của hệ số phân bố giữa octanol và nước, đo mức ưa béo của một phân tử. Dùng để dự đoán khả năng thấm qua da, bám trên vải và tồn lưu trong môi trường. → The logarithm of the octanol to water partition coefficient, a measure of how lipophilic a molecule is. Used to predict skin penetration, substantivity on fabric and environmental fate. |
| Macrocyclic musk | Xạ hương có vòng lớn, thường 15 đến 17 nguyên tử, dạng ketone hoặc lactone. Muscone của hươu xạ và ambrettolide của hạt ambrette thuộc nhóm này; nhiều bản tổng hợp dùng rộng rãi hiện nay. → Musks with a large ring, usually 15 to 17 atoms, as ketones or lactones. Muscone from musk deer and ambrettolide from ambrette seed belong here; many synthetic versions are now widely used. |
| Molecular weight | Khối lượng phân tử, tính bằng đơn vị g/mol. Liên quan đến độ bay hơi: phân tử càng nhỏ càng dễ bay hơi. Molecular mass expressed in g/mol. Linked to volatility: smaller molecules evaporate more readily. |
| Monoterpene | |
| Monoterpenoid | |
| Nitrile | Hợp chất có nhóm C≡N. Trong nước hoa, nitrile thường thay cho aldehyde có mùi tương tự vì bền hơn trong xà phòng và chất tẩy. → A compound bearing a C≡N group. In perfumery nitriles often stand in for aldehydes of similar odour because they survive soap and bleach better. |
| Nitro musk | Xạ hương tổng hợp là dẫn xuất nitro của benzene, xuất hiện từ năm 1888 với musk Baur. Musk ambrette bị IFRA cấm và nằm trong phụ lục cấm của EU; các nitro musk khác bị hạn chế. → Synthetic musks that are nitrated benzene derivatives, starting in 1888 with musk Baur. Musk ambrette is prohibited by IFRA and listed in the EU prohibited annex; other nitro musks are restricted. |
| Norisoprenoid | Phân tử tạo ra khi carotenoid bị cắt mạch, phần lớn có 13 carbon. Ionone và damascone thuộc nhóm này; lượng rất nhỏ cũng ảnh hưởng mạnh tới mùi hoa hồng, violet và osmanthus. → Molecules formed when carotenoids are cleaved, most with 13 carbons. Ionones and damascones belong here; very small amounts shape the smell of rose, violet and osmanthus. |
| Odour activity value (OAV) | Tỉ số giữa nồng độ của một chất và ngưỡng mùi của nó. OAV lớn hơn 1 cho thấy chất đó có khả năng góp vào mùi tổng thể. → The ratio of a compound's concentration to its odour threshold. An OAV above 1 suggests the compound is likely to contribute to the overall smell. |
| Odour detection threshold | Nồng độ thấp nhất trong không khí hoặc nước mà một nửa nhóm người thử nhận ra có mùi. Ngưỡng giữa các phân tử chênh nhau nhiều bậc, nên lượng lớn chưa chắc đã quyết định mùi. → The lowest concentration in air or water at which half of a test panel detects an odour. Thresholds differ by orders of magnitude between molecules, so the largest constituent does not necessarily define the smell. |
| Optical rotation | Góc mà một mẫu làm quay mặt phẳng ánh sáng phân cực, đo bằng phân cực kế. Là một chỉ tiêu trong chuẩn ISO của nhiều tinh dầu, vì các đối quang tự nhiên cho giá trị khá ổn định. → The angle by which a sample turns plane-polarised light, measured with a polarimeter. It is a parameter in many ISO oil standards, because natural enantiomer balance gives fairly stable values. |
| Oxidation | Phản ứng mất electron, thường do tiếp xúc oxy, ánh sáng và nhiệt. Tinh dầu oxi hoá tạo ra hydroperoxide và sản phẩm phân huỷ làm tăng nguy cơ kích ứng và mẫn cảm da. A loss of electrons, typically driven by exposure to oxygen, light, and heat. Oxidized oils produce hydroperoxides and breakdown products that raise the risk of skin irritation and sensitization. |
| Oxide | Hợp chất có oxy trong vòng, thường gặp nhất là 1,8-cineole. Có trong eucalyptus, niaouli, rosemary và nhiều tinh dầu khác. A compound with oxygen inside a ring; the most common example is 1,8-cineole. Found in eucalyptus, niaouli, rosemary, and many other oils. |
| Peroxide | Hợp chất có liên kết -O-O-. Hydroperoxide hình thành khi tinh dầu oxi hoá và là nguyên nhân chính gây sensitization từ tinh dầu cũ. A compound containing an -O-O- bond. Hydroperoxides form as essential oils oxidize and are the main cause of sensitization from aged oils. |
| Phenol | |
| Phenylpropanoid (phenylpropene) | |
| Phenylpropene ether | Phân nhóm phenylpropanoid có nhóm methoxy hoặc methylenedioxy gắn vào vòng aromatic. Methyleugenol, estragole và safrole đều thuộc nhóm này. A phenylpropanoid subgroup carrying a methoxy or methylenedioxy group on the aromatic ring. Methyleugenol, estragole, and safrole all belong here. |
| Polycyclic musk | Xạ hương tổng hợp có nhiều vòng, như HHCB (Galaxolide) và AHTN (Tonalide), dùng nhiều trong chất giặt và mỹ phẩm từ giữa thế kỷ 20. Được theo dõi vì tồn lưu trong môi trường; AHTN bị giới hạn trong mỹ phẩm tại EU. → Synthetic musks with several rings, such as HHCB (Galaxolide) and AHTN (Tonalide), used widely in detergents and cosmetics since the mid 20th century. Monitored for environmental persistence; AHTN is restricted in EU cosmetics. |
| Polymerization | Phản ứng nối các phân tử nhỏ thành chuỗi dài. Trong tinh dầu cũ, các terpene có thể polymer hoá tạo nhựa và làm dầu đặc lại. A reaction linking small molecules into long chains. In aged oils, terpenes may polymerize, producing resin and thickening the oil. |
| Pyrazine | Vòng thơm chứa hai nguyên tử nitơ. Nhiều pyrazine có ngưỡng mùi cực thấp, gợi mùi rang, hạt, đất hoặc ớt chuông xanh. Methoxypyrazine góp phần vào nốt xanh gắt của galbanum. → An aromatic ring with two nitrogen atoms. Many pyrazines have very low odour thresholds, with roasted, nutty, earthy or green bell pepper notes. Methoxypyrazines contribute to the sharp green note of galbanum. |
| Racemic mixture | Hỗn hợp 50:50 của hai enantiomer, ký hiệu (±). Không quay mặt phẳng ánh sáng phân cực. Tinh dầu tự nhiên hiếm khi racemic vì sinh tổng hợp thường ưu tiên một enantiomer. A 50:50 mixture of two enantiomers, written (±). It does not rotate plane-polarized light. Natural essential oils are rarely racemic because biosynthesis favours one enantiomer. |
| Refractive index | Tỉ số tốc độ ánh sáng trong chân không trên tốc độ trong dầu, đo ở nhiệt độ chuẩn. Một trong các chỉ số dùng kiểm tra danh tính và độ pha trộn của tinh dầu. The ratio of the speed of light in vacuum to its speed in the oil, measured at a standard temperature. One of several indices used to check identity and adulteration of essential oils. |
| Schiff base | Sản phẩm ngưng tụ giữa một aldehyde và một amine bậc một, trong nước hoa thường là methyl anthranilate. Có màu vàng đến cam, ít bay hơi. Aurantiol, từ hydroxycitronellal và methyl anthranilate, là ví dụ quen thuộc. → The condensation product of an aldehyde with a primary amine, in perfumery usually methyl anthranilate. Yellow to orange and of low volatility. Aurantiol, from hydroxycitronellal and methyl anthranilate, is a familiar example. |
| Sesquiterpene | Terpene 15 carbon (C15H24), tạo từ ba đơn vị isoprene. Ví dụ β-caryophyllene. Phân tử nặng, bay hơi chậm. A 15-carbon terpene (C15H24) built from three isoprene units. Examples include β-caryophyllene. Heavier and slower to evaporate. |
| Sesquiterpene lactone | Sesquiterpene có vòng lactone, thường có nhóm methylene gắn cạnh carbonyl. Nhiều chất trong nhóm là tác nhân gây mẫn cảm da đã biết; costus và elecampane là ví dụ, và IFRA cấm một số nguyên liệu vì lý do này. → A sesquiterpene carrying a lactone ring, often with a methylene group next to the carbonyl. Many are known skin sensitisers; costus and elecampane are examples, and IFRA prohibits some materials for this reason. |
| Sesquiterpenoid | |
| Specific gravity | Tỉ số khối lượng riêng của tinh dầu trên khối lượng riêng của nước ở cùng nhiệt độ. Hầu hết tinh dầu nhẹ hơn nước (< 1), một số như clove và cinnamon nặng hơn (> 1). The ratio of the oil's density to that of water at the same temperature. Most essential oils are lighter than water (< 1); a few, such as clove and cinnamon, are heavier (> 1). |
| Terpene | Hydrocarbon tạo từ bội số đơn vị isoprene (C5H8). Là khung carbon cơ bản của phần lớn cấu tử tinh dầu. A hydrocarbon built from multiples of the isoprene unit (C5H8). The basic carbon skeleton of most essential oil constituents. |
| Terpene hydrocarbon | Terpene thuần hydrocarbon, không chứa oxy. Ví dụ limonene, pinene, myrcene. Dễ oxi hoá khi tiếp xúc không khí. A pure-hydrocarbon terpene with no oxygen. Examples include limonene, pinene, and myrcene. Prone to oxidation in air. |
| Terpenoid | Terpene đã được biến đổi, thường chứa oxy. Bao gồm monoterpenoid, sesquiterpenoid, diterpenoid. A terpene that has been modified, typically oxygenated. Includes monoterpenoids, sesquiterpenoids, and diterpenoids. |
| Thiol (sulfur compounds) | Hợp chất lưu huỳnh có nhóm SH. Thường cảm nhận được ở nồng độ rất thấp; ở vết có thể tạo nốt trái cây hay nụ lý chua đen, ở nồng độ cao gắt và khó chịu. → A sulfur compound with an SH group. Often perceptible at very low levels; at trace levels it can give fruity or blackcurrant bud notes, at higher levels harsh and unpleasant. |
| Vapour pressure | Áp suất hơi của một chất ở nhiệt độ cho trước, cho biết nó bay hơi dễ đến đâu. Phân tử áp suất hơi cao lên mũi trước và mất sớm; áp suất hơi thấp thì ở lại lâu. → The pressure exerted by a substance's vapour at a given temperature, showing how readily it evaporates. High vapour pressure molecules reach the nose first and fade early; low ones linger. |
Các thuật ngữ độc tính phần lớn đến từ ngành dược lý và độc chất học. Tinh dầu mượn các chỉ số này để mô tả ngưỡng an toàn của từng cấu tử hoặc cả dầu nguyên.
Most toxicity terms come from pharmacology and toxicology. Essential oil work borrows these measures to describe safe ranges for individual constituents or whole oils.
| Thuật ngữ Term | Định nghĩa Definition |
|---|---|
| Abortifacient | Chất gây sẩy thai hoặc chấm dứt thai kỳ. Một số tinh dầu giàu sabinyl acetate hoặc pulegone từng được dùng với mục đích này, kèm độc tính nghiêm trọng. A substance that induces abortion or terminates pregnancy. Some oils high in sabinyl acetate or pulegone have been used this way and carry significant toxicity. |
| ADI (Acceptable Daily Intake) | Lượng chất tối đa có thể tiêu thụ mỗi ngày suốt đời mà không gây nguy hại đáng kể, tính bằng mg/kg trọng lượng cơ thể. Do các cơ quan như JECFA và EFSA thiết lập. The maximum amount of a substance that can be ingested daily over a lifetime without appreciable harm, expressed as mg/kg body weight. Set by bodies such as JECFA and EFSA. |
| Anti-androgenic | Chất làm giảm hoạt tính của hormone nam (androgen). Có thể ảnh hưởng sinh sản và phát triển giới tính. A substance that reduces the activity of male hormones (androgens). May affect reproduction and sexual development. |
| Anti-estrogenic | Chất đối kháng tác dụng của estrogen, thường bằng cách chiếm receptor hoặc ức chế tổng hợp. A substance that opposes estrogen activity, typically by blocking receptors or inhibiting synthesis. |
| Antioxidant | Chất làm chậm phản ứng oxi hoá bằng cách trung hoà gốc tự do. Trong tinh dầu, một số phenol như thymol và carvacrol có hoạt tính này. A substance that slows oxidation by neutralizing free radicals. In essential oils, phenols such as thymol and carvacrol show antioxidant activity. |
| Carcinogenic | Gây ung thư hoặc thúc đẩy sự phát triển khối u. Methyleugenol và safrole là ví dụ trong nhóm phenylpropene ether. Capable of causing cancer or promoting tumour growth. Methyleugenol and safrole are examples among phenylpropene ethers. |
| Choleretic | Kích thích gan tiết mật. Một số ketone tinh dầu có hoạt tính choleretic, kèm rủi ro với người bệnh gan mật. A substance that stimulates bile production by the liver. Some essential oil ketones show choleretic activity, with risk in hepatobiliary disease. |
| Dermatotoxic | Gây hại cho da, có thể qua kích ứng, ăn mòn, hoại tử hoặc mẫn cảm. Causing harm to skin, whether through irritation, corrosion, necrosis, or sensitization. |
| Embryotoxic | Gây hại cho phôi trong giai đoạn đầu thai kỳ, có thể dẫn đến sẩy thai hoặc dị tật. Harmful to the embryo in early pregnancy, potentially causing miscarriage or malformation. |
| Estrogenic | Có hoạt tính giống estrogen, thường thông qua gắn vào receptor estrogen. Một số phytoestrogen từ tinh dầu hoa bia, lavender bị nghi ngờ. Showing estrogen-like activity, typically by binding estrogen receptors. Phytoestrogens from hop and lavender oils have been examined for this effect. |
| Fetotoxic | Gây hại cho thai trong giai đoạn sau khi đã hình thành cơ quan. Có thể ảnh hưởng tăng trưởng, chức năng hoặc sự sống. Harmful to the fetus after organ formation. May affect growth, function, or viability. |
| Genotoxic | Gây tổn thương DNA hoặc nhiễm sắc thể. Là cảnh báo đầu tiên cho khả năng gây đột biến và ung thư. Damaging DNA or chromosomes. An early warning for mutagenic and carcinogenic potential. |
| Hepatotoxic | Gây hại cho gan. Pulegone, menthofuran và một số phenol khi tiếp xúc lâu dài hoặc liều cao có thể gây tổn thương gan. Harmful to the liver. Pulegone, menthofuran, and some phenols can damage liver tissue with prolonged exposure or high doses. |
| IC50 | Inhibitory Concentration 50: nồng độ một chất ức chế 50% hoạt tính sinh học mục tiêu (enzyme, receptor). Dùng so sánh hiệu lực giữa các chất. Inhibitory Concentration 50: the concentration at which a substance inhibits 50% of a given biological activity (enzyme, receptor). Used to compare potency between compounds. |
| LD50 | Lethal Dose 50: liều gây chết 50% động vật thử nghiệm, tính bằng mg/kg trọng lượng cơ thể. Càng thấp càng độc. Lethal Dose 50: the dose that kills 50% of test animals, expressed as mg/kg body weight. Lower values indicate higher toxicity. |
| LOAEL | Lowest Observed Adverse Effect Level: liều thấp nhất quan sát thấy tác dụng phụ trong nghiên cứu. Dùng để tính ngưỡng an toàn cho người. Lowest Observed Adverse Effect Level: the lowest dose at which an adverse effect is seen in a study. Used to derive safe limits for humans. |
| MoE (Margin of Exposure) | Tỉ số giữa liều gây hiệu ứng trong nghiên cứu (như BMD hoặc NOAEL) và liều thực tế người tiếp xúc. MoE càng cao càng an toàn. The ratio between a reference dose (such as the BMD or NOAEL) and the actual human exposure. Higher MoE means greater safety margin. |
| MTD | Maximum Tolerated Dose: liều cao nhất mà động vật thử nghiệm dung nạp được mà không có dấu hiệu độc tính nghiêm trọng. Dùng trong nghiên cứu mãn tính. Maximum Tolerated Dose: the highest dose a test animal can tolerate without severe toxicity. Used in chronic studies. |
| Mutagenic | Gây đột biến trong vật chất di truyền. Phép thử Ames là cách kiểm tra mutagenicity phổ biến. Capable of causing mutations in genetic material. The Ames test is a standard screen for mutagenicity. |
| Nephrotoxic | Gây hại cho thận. Một số tinh dầu giàu α-pinene hoặc terpene oxi hoá đã được báo cáo gây kích thích thận khi dùng quá liều. Harmful to the kidneys. Some α-pinene-rich oils or oxidized terpenes have been reported to irritate the kidneys at high doses. |
| Neurotoxic | Gây hại cho hệ thần kinh. Camphor, thujone, pinocamphone là ví dụ trong tinh dầu, có thể gây co giật nếu dùng quá liều. Harmful to the nervous system. Camphor, thujone, and pinocamphone are essential oil examples that can trigger seizures at high doses. |
| NOAEL | No Observed Adverse Effect Level: liều cao nhất không quan sát thấy tác dụng phụ trong nghiên cứu. Là cơ sở chính để tính ADI và giới hạn dermal. No Observed Adverse Effect Level: the highest dose at which no adverse effect is seen in a study. The main basis for deriving ADI and dermal limits. |
| Oncogenic | Có khả năng khởi phát ung thư. Thường dùng đồng nghĩa với carcinogenic, nhấn vào kích hoạt gene gây ung thư. Capable of initiating cancer. Often used synonymously with carcinogenic, with focus on activating cancer-related genes. |
| Photoallergic | Phản ứng dị ứng da do tương tác giữa chất hoá học và tia UV qua hệ miễn dịch. Khác với phototoxic ở chỗ cần sensitization trước. An allergic skin reaction caused by interaction between a chemical and UV light through the immune system. Unlike phototoxicity, it requires prior sensitization. |
| Photocarcinogenic | Có khả năng gây ung thư da khi kết hợp với tia UV. Một số furocoumarin có khả năng này. Capable of causing skin cancer when combined with UV exposure. Several furocoumarins fall into this category. |
| Photosensitizing | Làm da nhạy cảm hơn với ánh sáng, có thể dẫn đến phototoxic hoặc photoallergic phản ứng. Making skin more reactive to light, leading to phototoxic or photoallergic responses. |
| Phototoxic | Gây tổn thương da trực tiếp khi tiếp xúc UV, không cần sensitization. Furocoumarin trong bergamot và một số citrus oil là nguyên nhân chính. Xem trang phototoxicity. Causing direct skin damage on UV exposure without prior sensitization. Furocoumarins in bergamot and some citrus oils are the main cause. See the phototoxicity page. |
| Sensitizer | Chất gây phản ứng miễn dịch sau khi tiếp xúc, dẫn đến viêm da tiếp xúc dị ứng ở lần tiếp xúc sau. Có sensitizer da và sensitizer hô hấp. A substance that triggers an immune response after exposure, leading to allergic contact dermatitis on later contact. Skin sensitizers and respiratory sensitizers exist as separate categories. |
| TDI | Tolerable Daily Intake: lượng tối đa tiếp xúc với chất ô nhiễm hoặc chất không cố ý mỗi ngày mà không gây rủi ro đáng kể. Thường dùng cho chất không thêm vào thực phẩm. Tolerable Daily Intake: the maximum daily exposure to a contaminant or non-intentional substance without appreciable risk. Used for substances not deliberately added to food. |
| Teratogenic | Gây dị tật bẩm sinh khi tiếp xúc trong thai kỳ. Sabinyl acetate trong savin và mugwort là ví dụ trong tinh dầu. Causing congenital malformations when exposure occurs during pregnancy. Sabinyl acetate in savin and mugwort is an essential oil example. |
Phần lớn ứng dụng tinh dầu là dùng ngoài. Các thuật ngữ trong nhóm này mô tả phản ứng của da, ngưỡng nồng độ an toàn, và những phương pháp thử nghiệm chuẩn để đánh giá tiềm năng kích ứng hoặc mẫn cảm.
Most essential oil use is topical. The terms below describe skin responses, safe concentration ranges, and the standard test methods used to evaluate irritation or sensitization potential.
| Thuật ngữ Term | Định nghĩa Definition |
|---|---|
| Allergic contact dermatitis (ACD) | Viêm da do phản ứng miễn dịch sau khi sensitization đã xảy ra. Xuất hiện ở lần tiếp xúc tiếp theo với chất gây dị ứng, có thể chậm 24 đến 72 giờ. Skin inflammation caused by an immune response after sensitization has occurred. Appears on later contact with the allergen, often delayed 24 to 72 hours. |
| Berloque dermatitis | Vết tăng sắc tố da hình giọt nước hoặc giọt nước hoa, do bôi tinh dầu chứa furocoumarin rồi phơi nắng. Thường gặp với bergamot. Drop-shaped pigmentation on skin from applying furocoumarin-containing oils followed by sun exposure. Most often linked to bergamot. |
| Comedogenic | Có khả năng gây tắc lỗ chân lông, tạo mụn đầu trắng và đầu đen. Phần lớn tinh dầu nguyên không comedogenic, nhưng carrier oil và sáp nền có thể có. Capable of blocking pores and forming whiteheads and blackheads. Most pure essential oils are non-comedogenic, but carrier oils and base waxes may be. |
| Dermal limit | Nồng độ tối đa khuyến nghị của một tinh dầu hoặc cấu tử khi dùng ngoài da, thường tính theo phần trăm trong sản phẩm hoàn thiện. Ví dụ bergamot có giới hạn 0.4 % với sản phẩm leave-on phơi nắng. The recommended maximum concentration of an oil or constituent in a leave-on product, expressed as a percentage. Bergamot, for example, has a 0.4 % limit for sun-exposed leave-on products. |
| Dermatosis | Thuật ngữ chung cho mọi tình trạng bệnh lý của da, gồm cả viêm và không viêm. A general term for any disease of the skin, whether inflammatory or non-inflammatory. |
| Draize test | Phép thử kích ứng da và mắt trên động vật (thường thỏ), đặt nồng độ chất lên da hoặc mắt rồi quan sát. Hiện đang được thay thế bằng các phép thử in vitro. An animal skin and eye irritation test, typically on rabbits, applying the substance and grading the response. Increasingly replaced by in vitro methods. |
| Eczema | Bệnh da viêm mãn tính, thường có ngứa, đỏ, khô, có thể nứt nẻ. Bao gồm nhiều thể: atopic, contact, dyshidrotic. A chronic inflammatory skin condition with itch, redness, dryness, and sometimes cracking. Includes atopic, contact, and dyshidrotic forms. |
| Emollient | Chất làm mềm da bằng cách lấp đầy khoảng giữa các tế bào sừng, cải thiện cảm giác và độ mịn bề mặt. Carrier oil là emollient điển hình. A substance that softens skin by filling gaps between corneocytes, improving feel and smoothness. Carrier oils are typical emollients. |
| Hapten | Phân tử nhỏ có thể gắn vào protein của cơ thể để tạo phức chất, kích hoạt phản ứng miễn dịch. Phần lớn sensitizer trong tinh dầu hoạt động qua cơ chế hapten. A small molecule that binds to body proteins to form a complex able to trigger an immune response. Most essential oil sensitizers act through a hapten mechanism. |
| Human Maximization Test (HMT) | Phép thử sensitization da trên người, dùng nồng độ cao và phương pháp tối đa hoá để tìm tiềm năng dị ứng. Ít được dùng hiện nay vì lý do đạo đức, thay bằng HRIPT. A human sensitization test using high concentrations and maximizing methods to detect allergenic potential. Now less common on ethical grounds, replaced by HRIPT. |
| Humectant | Chất hút ẩm, kéo nước từ không khí và lớp da sâu lên bề mặt. Ví dụ glycerin, hyaluronic acid, propylene glycol. Tinh dầu không phải humectant. A water-binding ingredient that draws moisture from the air and lower skin layers to the surface. Examples include glycerin, hyaluronic acid, and propylene glycol. Essential oils are not humectants. |
| Irritant contact dermatitis (ICD) | Viêm da không qua miễn dịch, do tổn thương trực tiếp lên lớp sừng. Phenol, aldehyde và tinh dầu oxi hoá hay gây ICD. Non-immune skin inflammation caused by direct damage to the stratum corneum. Phenols, aldehydes, and oxidized oils are common triggers. |
| Keratin | Protein cấu trúc chính của lớp sừng, tóc và móng. Liên kết bằng cầu disulfide tạo độ bền cơ học. The main structural protein of the stratum corneum, hair, and nails. Disulfide bonds give it mechanical strength. |
| Occlusion | Trạng thái bịt kín bề mặt da, làm chậm sự bốc hơi nước và tăng hấp thu chất qua da. Bôi tinh dầu rồi băng kín làm tăng phơi nhiễm đáng kể. A state where the skin surface is sealed, slowing water evaporation and increasing transdermal uptake. Applying essential oils under occlusion substantially raises exposure. |
| Occlusive | Chất tạo màng trên bề mặt da để ngăn bốc hơi nước. Petrolatum, sáp ong, một số ester nặng là occlusive điển hình. An ingredient that forms a film on the skin surface to block water loss. Petrolatum, beeswax, and some heavy esters are typical occlusives. |
| Patch test | Phép thử dán một lượng nhỏ chất lên da (thường trên lưng hoặc cánh tay) trong 24 đến 48 giờ để kiểm tra kích ứng hoặc dị ứng. Là bước căn bản trước khi dùng sản phẩm mới. A test where a small amount of substance is applied to the skin (typically back or forearm) for 24 to 48 hours to check for irritation or allergy. A basic step before using a new product. |
| pH | Thang đo độ acid hoặc base từ 0 đến 14. Da khoẻ có pH khoảng 4.5 đến 5.5. Phần lớn mỹ phẩm leave-on được điều chỉnh trong khoảng 4 đến 7. A scale of acidity or alkalinity from 0 to 14. Healthy skin sits around pH 4.5 to 5.5. Most leave-on cosmetics are formulated in the 4 to 7 range. |
| Photo-patch test | Phép thử patch kết hợp với chiếu UV, dùng phát hiện phản ứng phototoxic và photoallergic. Hai patch giống nhau, chỉ một bên được chiếu UV. A patch test combined with UV exposure, used to detect phototoxic and photoallergic responses. Two identical patches are applied; only one is irradiated. |
| Repeat Insult Patch Test (RIPT) | Phép thử sensitization trên người (thường gọi HRIPT, Human Repeat Insult Patch Test). Bôi nhiều lần trong vài tuần để kiểm tra cả khả năng induction và elicitation. A human sensitization test, often written HRIPT (Human Repeat Insult Patch Test). Multiple applications over several weeks check both induction and elicitation. |
| Sensitization induction | Giai đoạn đầu của allergic contact dermatitis, khi hệ miễn dịch học nhận diện chất gây dị ứng. Người đã induction sẽ phản ứng ở lần tiếp xúc sau. The first stage of allergic contact dermatitis, when the immune system learns to recognize an allergen. Once induced, a person will react on subsequent exposure. |
| Sensitization elicitation | Giai đoạn sau, khi người đã sensitization tiếp xúc lại với chất gây dị ứng và xuất hiện viêm da. Ngưỡng elicitation thường thấp hơn ngưỡng induction. The later stage, when a sensitized person re-encounters the allergen and develops dermatitis. The elicitation threshold is typically lower than the induction threshold. |
| Skin penetration | Quá trình một chất đi từ bề mặt da vào lớp dưới và có thể vào tuần hoàn. Phụ thuộc kích thước phân tử, độ tan trong lipid, nồng độ và tình trạng da. The movement of a substance from the skin surface into deeper layers and possibly the circulation. Influenced by molecular size, lipid solubility, concentration, and skin condition. |
| Stratum corneum | Lớp ngoài cùng của thượng bì, gồm các tế bào sừng đã chết và lipid kẽ. Là hàng rào chính ngăn nước thoát và chất ngoài thâm nhập. The outermost layer of the epidermis, made of dead corneocytes and intercellular lipids. The main barrier against water loss and external penetration. |
| Transepidermal water loss (TEWL) | Lượng nước bay hơi qua thượng bì, đo bằng g/m²/giờ. TEWL tăng cho thấy hàng rào da bị tổn thương. The amount of water that evaporates through the epidermis, measured in g/m²/hour. Elevated TEWL indicates barrier damage. |
Tinh dầu và mỹ phẩm hoạt động trong một hệ thống quy định và nhãn tự nguyện. Các tổ chức bên dưới phụ trách hoặc tiêu chuẩn an toàn, hoặc nhãn chứng nhận về nguồn gốc và quy trình.
Essential oils and cosmetics operate within a layered system of regulation and voluntary certification. The bodies listed below set either safety rules or origin and process labels.
| Thuật ngữ Term | Định nghĩa Definition |
|---|---|
| Aggregate exposure | Tổng lượng một chất mà một người tiếp xúc từ mọi sản phẩm dùng hằng ngày, thay vì tính riêng từng sản phẩm. IFRA dùng mô hình này cho đánh giá độc tính toàn thân. → The total amount of a substance a person meets from all daily products, rather than one product at a time. IFRA uses this model for systemic toxicity assessment. |
| Annex II (EU Cosmetics Regulation) | Danh sách các chất bị cấm trong mỹ phẩm tại EU. Một số tinh dầu và cấu tử thơm nằm trong danh sách này. → The list of substances prohibited in cosmetics in the EU. Some essential oils and aroma constituents appear on it. |
| Annex III (EU Cosmetics Regulation) | Danh sách các chất chỉ được dùng trong mỹ phẩm với điều kiện: giới hạn nồng độ, loại sản phẩm, cảnh báo trên nhãn. Dị ứng nguyên hương liệu phải ghi nhãn cũng nằm ở đây. → The list of substances allowed in cosmetics only under conditions: concentration limits, product types, label warnings. The fragrance allergens requiring labelling are listed here too. |
| CITES | Convention on International Trade in Endangered Species. Hiệp ước quốc tế quản lý thương mại loài nguy cấp. Appendix I cấm thương mại, Appendix II cần giấy phép, Appendix III áp dụng theo quốc gia yêu cầu. Liên quan đến rosewood, sandalwood, agarwood. Convention on International Trade in Endangered Species. An international treaty regulating trade in threatened species. Appendix I bans trade, Appendix II requires permits, Appendix III applies by country request. Relevant for rosewood, sandalwood, and agarwood. |
| CLP | Quy định (EC) 1272/2008 về phân loại, ghi nhãn và đóng gói hoá chất tại EU. Tinh dầu bán như hoá chất phải có nhãn nguy hại theo CLP, ví dụ dễ cháy, nguy hiểm khi hít vào phổi, gây mẫn cảm da. → Regulation (EC) 1272/2008 on classification, labelling and packaging of chemicals in the EU. Essential oils sold as chemicals carry CLP hazard labels, such as flammable, aspiration hazard or skin sensitiser. |
| CMR | Chất gây ung thư, gây đột biến hoặc độc cho sinh sản theo phân loại CLP. Tại EU, CMR nhóm 1A và 1B bị cấm trong mỹ phẩm trừ ngoại lệ hẹp; nhóm 2 chỉ được dùng khi SCCS đánh giá là an toàn. → Substances classified under CLP as carcinogenic, mutagenic or toxic to reproduction. In the EU, CMR categories 1A and 1B are banned in cosmetics save narrow exceptions; category 2 is allowed only if the SCCS finds it safe. |
| COSMOS | COSMetic Organic and natural Standard. Chuẩn chứng nhận hữu cơ và tự nhiên cho mỹ phẩm tại châu Âu, do liên minh năm tổ chức (Ecocert, Soil Association, ICEA, BDIH, Cosmebio) cùng quản lý. COSMetic Organic and natural Standard. A European organic and natural cosmetic certification administered by an alliance of five bodies (Ecocert, Soil Association, ICEA, BDIH, Cosmebio). |
| Demeter | Chứng nhận canh tác và sản phẩm theo phương pháp biodynamic, nghiêm ngặt hơn organic thông thường. Thiết lập từ năm 1928. A certification for biodynamic farming and products, stricter than standard organic. Established in 1928. |
| EC number | Mã bảy chữ số dạng xxx-xxx-x mà EU gán cho một chất. Các chất có mặt trên thị trường EU giai đoạn 1971 đến 1981 có mã EINECS bắt đầu bằng 2 hoặc 3. → The seven-digit identifier, in the form xxx-xxx-x, the EU assigns to a substance. Substances on the EU market between 1971 and 1981 carry EINECS numbers starting with 2 or 3. |
| Ecocert | Tổ chức chứng nhận của Pháp, một trong những đơn vị đầu tiên chứng nhận mỹ phẩm hữu cơ và tự nhiên. Hiện áp dụng tiêu chuẩn COSMOS. A French certification body, one of the first to certify organic and natural cosmetics. Now operates under the COSMOS standard. |
| EFSA | European Food Safety Authority. Cơ quan đánh giá rủi ro khoa học cho an toàn thực phẩm và phụ gia tại EU, gồm chất tạo mùi từ tinh dầu. European Food Safety Authority. The EU body for scientific risk assessment of food safety and additives, including essential oil flavour compounds. |
| EU 26 allergens | Danh sách 26 chất tạo mùi phải khai báo trên nhãn mỹ phẩm tại EU khi vượt ngưỡng (0.001 % với leave-on, 0.01 % với rinse-off). Gồm linalool, limonene, citral, eugenol, geraniol, citronellol, coumarin và nhiều chất khác. A list of 26 fragrance compounds that must be declared on cosmetic labels in the EU above threshold (0.001 % for leave-on, 0.01 % for rinse-off). Includes linalool, limonene, citral, eugenol, geraniol, citronellol, coumarin, and others. |
| EU Cosmetics Regulation 1223/2009 | Quy định chính của EU về mỹ phẩm, áp dụng từ năm 2013. Yêu cầu hồ sơ thông tin sản phẩm, đánh giá an toàn, ghi nhãn dị ứng nguyên và cấm thử nghiệm trên động vật. The principal EU cosmetics law, in force since 2013. Requires a product information file, safety assessment, allergen labelling, and bans animal testing. |
| EU Regulation 2023/1545 | Quy định mở rộng danh sách dị ứng nguyên hương liệu phải ghi tên trên nhãn mỹ phẩm, thêm 56 mục so với danh sách 26 chất cũ; ngưỡng vẫn là 0.001 phần trăm (leave-on) và 0.01 phần trăm (rinse-off). Sản phẩm mới đưa ra thị trường phải tuân thủ từ 31/7/2026, sản phẩm đã có từ 31/7/2028. → The regulation that extends the list of fragrance allergens to be named on cosmetic labels, adding 56 entries to the former list of 26; thresholds remain 0.001% (leave-on) and 0.01% (rinse-off). Products placed on the market must comply from 31 July 2026, products already on the market from 31 July 2028. |
| EU SCCS | Scientific Committee on Consumer Safety. Hội đồng khoa học của EU tư vấn về an toàn nguyên liệu mỹ phẩm (kế thừa SCCP, SCCNFP). Đưa ra ý kiến chuyên môn dùng làm cơ sở cho quy định. Scientific Committee on Consumer Safety. The EU scientific body advising on the safety of cosmetic ingredients (successor to SCCP and SCCNFP). Its opinions feed into regulation. |
| Fair for Life | Chứng nhận thương mại công bằng cho sản phẩm và chuỗi cung ứng, áp dụng cho cả thực phẩm và phi thực phẩm như tinh dầu, mỹ phẩm. A fair trade certification covering products and supply chains for both food and non-food categories, including essential oils and cosmetics. |
| Fair Trade USA | Tổ chức chứng nhận thương mại công bằng tại Hoa Kỳ. Đảm bảo giá tối thiểu, phí phụ cấp cộng đồng, và điều kiện lao động cho người sản xuất. A US fair trade certifier. Guarantees minimum prices, community premiums, and labour standards for producers. |
| GRAS | Generally Recognized As Safe. Phân loại của US FDA cho chất phụ gia thực phẩm được công nhận là an toàn dựa trên đồng thuận chuyên môn. Nhiều tinh dầu có trạng thái GRAS cho mục đích hương liệu. Generally Recognized As Safe. A US FDA classification for food additives accepted as safe through expert consensus. Many essential oils hold GRAS status for flavouring use. |
| Health Canada Cosmetic Ingredient Hotlist | Danh sách của Health Canada liệt kê các chất bị cấm hoặc bị hạn chế trong mỹ phẩm bán tại Canada. Cập nhật định kỳ. A Health Canada list of substances prohibited or restricted in cosmetics sold in Canada. Updated periodically. |
| IFRA | International Fragrance Association. Liên đoàn ngành hương liệu, đặt chuẩn an toàn tự nguyện cho sử dụng nguyên liệu thơm trong sản phẩm tiêu dùng. Tiêu chuẩn IFRA được cập nhật theo các bản amendment. International Fragrance Association. The fragrance industry body that sets voluntary safety standards for fragrance materials in consumer products. IFRA Standards are updated through periodic amendments. |
| IFRA Amendment | Mỗi đợt cập nhật bộ IFRA Standards được đánh số. Bản 51 thông báo ngày 30 tháng 6 năm 2023, với các mốc áp dụng khác nhau cho sản phẩm mới và sản phẩm đã có. → Each numbered update of the IFRA Standards. The 51st was notified on 30 June 2023, with separate compliance dates for new and existing creations. |
| IFRA Categories 1–12 | Hệ thống 12 nhóm sản phẩm IFRA dùng từ Amendment 49 để đặt giới hạn nồng độ chất tạo mùi, thay cho 11 nhóm trước đó. Ví dụ: Cat 1 (son môi), Cat 4 (nước hoa), Cat 5A (lotion toàn thân), Cat 9 (sản phẩm rửa trôi như xà bông), Cat 12 (sản phẩm không tiếp xúc da như nến, sáp thơm). Giới hạn IFRA của mỗi chất khác nhau theo nhóm. The 12 IFRA product categories used since Amendment 49 to set fragrance concentration limits, replacing the earlier 11. Examples: Cat 1 lip products, Cat 4 fine fragrance, Cat 5A body lotion, Cat 9 rinse-off products such as soap, Cat 12 products not intended for skin contact such as candles and air fresheners. IFRA limits for each material vary by category. |
| IFRA Certificate | Giấy do nhà cung cấp hương liệu cấp cho một hỗn hợp cụ thể, ghi mức dùng tối đa trong từng nhóm sản phẩm theo một Amendment nhất định. → A document from the fragrance supplier for a given compound, stating the maximum use level in each product category under a named Amendment. |
| IFRA Standard | Văn bản của IFRA cho một chất hoặc nhóm chất, ở một trong ba dạng: cấm, giới hạn nồng độ theo nhóm sản phẩm, hoặc quy định về độ tinh khiết. Thành viên IFRA cam kết tuân thủ; một số nước viện dẫn trong luật. → An IFRA document for a substance or group, in one of three forms: prohibition, restriction by product category, or specification of purity. IFRA members commit to comply; some countries reference them in law. |
| INCI name | Tên thành phần chuẩn quốc tế dùng trong bảng thành phần mỹ phẩm. Tinh dầu được ghi theo tên Latin của cây kèm bộ phận và dạng, ví dụ Lavandula Angustifolia Oil. → The international standard ingredient name used in cosmetic ingredient lists. Essential oils are listed by the plant's Latin name with part and form, for example Lavandula Angustifolia Oil. |
| ISO 16128 | Hướng dẫn gồm hai phần (2016, 2017) định nghĩa nguyên liệu mỹ phẩm tự nhiên, có nguồn gốc tự nhiên và hữu cơ, và cách tính chỉ số nguồn gốc tự nhiên. Không điều chỉnh tuyên bố trên nhãn hay an toàn. → Two-part guidelines (2016, 2017) defining natural, natural-derived and organic cosmetic ingredients and how to calculate natural origin indexes. They do not govern label claims or safety. |
| ISO 4730 | Tiêu chuẩn ISO cho tinh dầu tea tree (Melaleuca alternifolia). Quy định khoảng phần trăm cho 15 cấu tử chính, gồm terpinen-4-ol ≥ 30 % và 1,8-cineole ≤ 15 %. The ISO standard for tea tree oil (Melaleuca alternifolia). Specifies percentage ranges for 15 main constituents, including terpinen-4-ol ≥ 30 % and 1,8-cineole ≤ 15 %. |
| ISO 9235 | Tiêu chuẩn từ vựng cho nguyên liệu thơm tự nhiên, bản hiện hành năm 2021 do ISO/TC 54 soạn. Định nghĩa tinh dầu, concrete, absolute, resinoid, tincture, pomade và các sản phẩm liên quan. → The vocabulary standard for aromatic natural raw materials, current edition 2021, prepared by ISO/TC 54. It defines essential oil, concrete, absolute, resinoid, tincture, pomade and related products. |
| JECFA | Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives. Hội đồng quốc tế đánh giá an toàn phụ gia thực phẩm và chất tạo mùi, gồm nhiều cấu tử tinh dầu. Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives. The international body evaluating safety of food additives and flavour compounds, including many essential oil constituents. |
| NaTrue | Nhãn chứng nhận mỹ phẩm tự nhiên và hữu cơ có trụ sở tại Brussels. Ba cấp độ: natural, natural with organic portion, organic. A Brussels-based natural and organic cosmetic label. Three tiers: natural, natural with organic portion, and organic. |
| Natural (label claim) | Tại EU, chữ natural trên mỹ phẩm không có định nghĩa pháp lý riêng; tuyên bố phải trung thực và có bằng chứng theo Regulation (EU) 655/2013. Các chuẩn như ISO 16128 hay COSMOS cung cấp cách định nghĩa tự nguyện. Tự nhiên không đồng nghĩa với an toàn. → In the EU, natural on cosmetics has no dedicated legal definition; claims must be truthful and supported under Regulation (EU) 655/2013. Standards such as ISO 16128 or COSMOS offer voluntary definitions. Natural does not mean safe. |
| Natural complex substance (NCS) | Cách ngành hương liệu gọi các nguyên liệu tự nhiên nhiều thành phần như tinh dầu, concrete, absolute, resinoid, khi xét chúng như một chất duy nhất trong đánh giá an toàn và đăng ký. → The fragrance industry's term for multi-constituent natural materials such as essential oils, concretes, absolutes and resinoids, treated as single substances for safety assessment and registration. |
| Natural flavouring substance (EU) | Theo Regulation (EC) 1334/2008, là chất hương thu từ nguyên liệu thực vật, động vật hoặc vi sinh bằng quá trình vật lý, enzyme hoặc vi sinh. Đây là cơ sở pháp lý cho natural isolate trong thực phẩm. → Under Regulation (EC) 1334/2008, a flavouring substance obtained from vegetable, animal or microbiological material by physical, enzymatic or microbiological processes. It is the legal basis for natural isolates in food. |
| Nature-identical | Phân tử tổng hợp giống hệt về cấu trúc với một phân tử có trong tự nhiên. EU bỏ thuật ngữ này trong luật hương vị từ Regulation 1334/2008, nhưng ngành nước hoa vẫn dùng. → A synthetic molecule structurally identical to one found in nature. EU flavour law dropped the term with Regulation 1334/2008, but the perfume trade still uses it. |
| NESIL | No Expected Sensitisation Induction Level: liều trên một đơn vị diện tích da (µg/cm²) mà ở đó một chất không được dự đoán sẽ gây mẫn cảm. Là điểm khởi đầu của QRA2. → No Expected Sensitisation Induction Level: the dose per unit skin area (µg/cm²) at which a substance is not expected to induce sensitisation. The starting point of QRA2. |
| Organic certification | Quy trình kiểm tra và chứng nhận sản phẩm canh tác theo chuẩn không thuốc trừ sâu tổng hợp, không GMO, ít can thiệp hoá học. Cần ít nhất 3 năm chuyển đổi đất và kiểm tra hàng năm. The audit and certification process for products grown without synthetic pesticides, GMOs, and with minimal chemical inputs. Requires at least three years of land conversion and annual audits. |
| Parfum (in the ingredient list) | Theo quy định mỹ phẩm EU, một hỗn hợp hương có thể ghi gộp là parfum (hoặc aroma cho hương vị). Các dị ứng nguyên vượt ngưỡng vẫn phải ghi tên riêng. → Under the EU cosmetics regulation a fragrance blend may be declared collectively as parfum (or aroma for flavour). Allergens above threshold must still be named individually. |
| Pharmacopeia (Ph. Eur., BP, USP) | Tài liệu chính thức quy định chuẩn chất lượng nguyên liệu dược phẩm, gồm cả tinh dầu y dược. Ph. Eur. (European Pharmacopoeia), BP (British Pharmacopoeia), USP (United States Pharmacopeia) là ba bộ chính. Official compendia setting quality standards for pharmaceutical raw materials, including medicinal essential oils. The three main ones are Ph. Eur. (European Pharmacopoeia), BP (British Pharmacopoeia), and USP (United States Pharmacopeia). |
| QRA2 | Phương pháp đánh giá định lượng nguy cơ gây mẫn cảm da, áp dụng từ Amendment 49 (2020). Từ ngưỡng NESIL, tính giới hạn cho từng nhóm sản phẩm dựa trên lượng dùng, vùng da và tổng phơi nhiễm. → The quantitative risk assessment method for skin sensitisation, applied since the 49th Amendment (2020). Starting from the NESIL, it derives limits per product category based on amount used, skin site and aggregate exposure. |
| REACH | Quy định (EC) 1907/2006 về đăng ký, đánh giá, cấp phép và hạn chế hoá chất tại EU. Nhà sản xuất hoặc nhập khẩu từ một tấn mỗi năm phải đăng ký chất với ECHA, kể cả tinh dầu. → Regulation (EC) 1907/2006 on registration, evaluation, authorisation and restriction of chemicals in the EU. Manufacturers or importers of one tonne a year or more must register substances with ECHA, essential oils included. |
| RIFM | Research Institute for Fragrance Materials, tổ chức khoa học phi lợi nhuận thành lập năm 1966. Thu thập và đánh giá dữ liệu an toàn nguyên liệu thơm; là nền khoa học cho IFRA Standards. → Research Institute for Fragrance Materials, a non-profit scientific body founded in 1966. It gathers and assesses safety data on fragrance ingredients and provides the science behind IFRA Standards. |
| SDS (Safety Data Sheet) | Phiếu an toàn hoá chất gồm 16 mục theo mẫu của REACH: nhận dạng, nguy hại, thành phần, xử lý sự cố, bảo quản, vận chuyển. → A 16-section safety document in the REACH format: identification, hazards, composition, emergency measures, storage, transport. |
| USDA Organic | Chứng nhận hữu cơ của Hoa Kỳ theo National Organic Program. Bốn cấp nhãn: 100 % organic, organic (≥ 95 %), made with organic (≥ 70 %), và liệt kê thành phần hữu cơ. The US organic certification under the National Organic Program. Four label tiers: 100 % organic, organic (≥ 95 %), made with organic (≥ 70 %), and ingredient-list mentions. |
| UVCB | Substances of Unknown or Variable composition, Complex reaction products or Biological materials. Nhóm chất có thành phần thay đổi hoặc không xác định hết; tinh dầu và chiết xuất thực vật thường được đăng ký theo dạng này. → Substances of Unknown or Variable composition, Complex reaction products or Biological materials. Substances whose composition varies or cannot be fully defined; essential oils and plant extracts are usually registered this way. |
Kỹ thuật chiết xuất quyết định cấu trúc hoá học cuối cùng của sản phẩm thơm. Cùng một loài thực vật có thể cho ra essential oil, absolute, CO2 extract hoặc hydrosol với thành phần rất khác nhau.
Extraction method determines the chemical signature of the final aromatic product. The same plant can yield an essential oil, an absolute, a CO2 extract, or a hydrosol, each with a distinct composition.
| Thuật ngữ Term | Định nghĩa Definition |
|---|---|
| Absolute | Sản phẩm thơm thu được từ concrete bằng cách rửa ethanol và bay hơi dung môi. Dùng cho hoa mỏng manh như jasmine, rose, tuberose. Đậm đặc, sệt, mùi gần với hoa tươi hơn so với tinh dầu chưng cất. An aromatic product obtained from a concrete by ethanol washing and solvent evaporation. Used for delicate flowers such as jasmine, rose, and tuberose. Thick, intense, and closer in scent to the fresh flower than the distilled oil. |
| Alembic (alambic) | Nồi chưng cất gồm thân nồi, mũ và ống dẫn hơi sang bộ ngưng tụ, thường làm bằng đồng. Tên gọi vẫn được dùng cho các nồi chưng nhỏ chạy theo mẻ. → A still made of a pot, a head and a vapour pipe leading to a condenser, often built in copper. The name is still used for small batch stills. |
| Attar (atr) | Sản phẩm thơm truyền thống Ấn Độ và Trung Đông, chưng cất hoa hoặc nguyên liệu thực vật vào nền sandalwood oil. Sandalwood hấp thụ và giữ hương. A traditional Indian and Middle Eastern aromatic, distilled by capturing flower or plant material in a sandalwood oil base. The sandalwood holds and carries the aroma. |
| Balsam | Nhựa thực vật chứa nhiều acid benzoic, acid cinnamic và ester của chúng, thường ở dạng sệt. Peru balsam, tolu balsam và styrax là các ví dụ trong thư viện. → A plant exudate rich in benzoic and cinnamic acids and their esters, usually viscous. Peru balsam, tolu balsam and styrax are examples in the library. |
| Carrier oil | Dầu nền có nguồn gốc thực vật, dùng pha loãng tinh dầu trước khi bôi lên da. Ví dụ jojoba, sweet almond, fractionated coconut. Khác với essential oil, carrier oil không bay hơi. A plant-based base oil used to dilute essential oils before topical application. Examples include jojoba, sweet almond, and fractionated coconut. Unlike essential oils, carrier oils are non-volatile. |
| CO2 select | Chiết xuất CO2 làm ở áp suất tương đối thấp, chỉ lấy phần dễ tan: chủ yếu các phân tử thơm bay hơi. Dạng lỏng, trong, gần tinh dầu hơn nhưng thường giữ thêm một số cấu tử nặng mà chưng cất bỏ lại. → A CO2 extract made at relatively low pressure that takes only the most soluble part, mainly volatile aroma molecules. Liquid and clear, closer to an essential oil, yet it often keeps some heavier constituents that distillation leaves behind. |
| CO2 total | Chiết xuất CO2 làm ở áp suất cao hơn, kéo theo cả sáp, lipid, sắc tố và chất không bay hơi bên cạnh phần thơm. Thường sệt hoặc đặc ở nhiệt độ phòng, màu đậm hơn bản select. → A CO2 extract made at higher pressure that also takes waxes, lipids, pigments and non-volatiles along with the aroma fraction. Often thick or solid at room temperature and darker than a select extract. |
| Cohobation | Đưa nước chưng cất (phần nước đã tách khỏi tinh dầu) quay lại nồi để chưng tiếp, nhằm thu hồi những phân tử thơm còn tan trong nước. Cách này hay dùng với hoa hồng, vì 2-phenylethanol tan khá tốt trong nước. → Returning the distillation water, already separated from the oil, to the still so that aroma molecules dissolved in it are recovered. It is common with rose, because 2-phenylethanol dissolves fairly well in water. |
| Cold expression | Phương pháp ép cơ học vỏ trái cây họ citrus mà không dùng nhiệt. Cho ra tinh dầu giữ furocoumarin tự nhiên, vì vậy thường phototoxic. Ví dụ bergamot, lemon, lime. Mechanical pressing of citrus peel without heat. Yields an oil that retains natural furocoumarins and is therefore typically phototoxic. Examples include bergamot, lemon, and lime. |
| Concrete | Sản phẩm trung gian từ chiết bằng dung môi không phân cực (thường hexane) trên hoa. Chứa cả phân tử thơm và sáp thực vật, dạng đặc gần rắn. Tự dùng trong nước hoa hoặc xử lý tiếp thành absolute. An intermediate from non-polar solvent extraction (typically hexane) of flowers. Contains both aromatic molecules and plant waxes, with a near-solid texture. Used directly in perfumery or processed further into an absolute. |
| Curing | Chuỗi bước sau thu hoạch (ủ nóng, phơi, để khô chậm) làm các hoạt chất trong nguyên liệu biến đổi và tạo ra mùi. Quả vanilla xanh gần như không thơm; vanillin chỉ được giải phóng từ glucoside trong quá trình này. → Post-harvest steps (sweating, sun drying, slow drying) that change compounds in the material and create its odour. Green vanilla pods smell of little; vanillin is released from its glucoside during curing. |
| Decolourised absolute | Absolute đã được giảm màu, thường bằng than hoạt tính hoặc chưng cất phân tử, để dùng trong sản phẩm cần màu nhạt. Mùi có thể thay đổi nhẹ so với bản gốc. → An absolute whose colour has been reduced, usually with activated carbon or molecular distillation, for products that need a pale colour. The odour may shift slightly from the original. |
| Digestion (enfleurage à chaud) | Ngâm hoa trong mỡ hoặc dầu đã làm ấm, lọc bỏ hoa và thay mẻ mới nhiều lần cho đến khi mỡ bão hoà mùi. Sản phẩm là pomade. Cách này dùng cho những hoa mà quá trình hô hấp dừng khi hái, khác với enfleurage lạnh. → Flowers are steeped in warmed fat or oil, strained out and replaced many times until the fat is saturated with scent. The product is a pomade. It suits flowers that stop producing scent once picked, unlike cold enfleurage. |
| Distillation | Phương pháp tách hợp chất bay hơi bằng nhiệt và ngưng tụ. Steam distillation đưa hơi nước qua nguyên liệu; water distillation đun nguyên liệu trong nước; combined kết hợp hai cách; hydrodiffusion cho hơi nước đi từ trên xuống. A method that separates volatile compounds by heat and condensation. Steam distillation passes steam through plant material; water distillation boils material in water; combined distillation does both; hydrodiffusion routes steam from the top down. |
| Dry distillation | Nung nóng gỗ, vỏ cây hoặc nhựa trong bình kín không có hơi nước, để các chất bay hơi và sản phẩm nhiệt phân ngưng tụ thành một chất lỏng sẫm màu. ISO 9235 xếp sản phẩm của cách này vào nhóm tinh dầu. Birch tar và cade là hai ví dụ. → Wood, bark or resin is heated in a closed vessel without steam, and the volatiles and pyrolysis products condense into a dark liquid. ISO 9235 counts the product as an essential oil. Birch tar and cade are two examples. |
| Enfleurage | Kỹ thuật cổ điển dùng mỡ động vật hoặc thực vật để hấp thụ hương từ cánh hoa tươi. Hoa được thay nhiều lần đến khi mỡ bão hoà, tạo ra pomade rồi chế thành absolute. Gần như đã biến mất ngoài quy mô thủ công nhỏ. A traditional technique using animal or vegetable fat to absorb scent from fresh petals. Flowers are replaced repeatedly until the fat is saturated, producing a pomade that is later processed into an absolute. Now rare outside small artisanal work. |
| Essential oil | Hỗn hợp các hợp chất hữu cơ bay hơi từ một nguồn thực vật duy nhất, thu được bằng chưng cất hoặc ép lạnh (với citrus). Không hoà tan trong nước, ít hoà tan trong dầu nền. A mixture of volatile organic compounds from a single botanical source, obtained by distillation or by cold expression for citrus. Insoluble in water, partially soluble in carrier oils. |
| Expression | Quá trình ép cơ học để lấy tinh dầu, hầu như chỉ dùng cho vỏ citrus. Đồng nghĩa với cold expression khi không có nhiệt. The mechanical pressing process used to obtain essential oil, almost exclusively for citrus peel. Synonymous with cold expression when no heat is applied. |
| Extraction yield | Tỉ lệ tinh dầu thu được trên khối lượng nguyên liệu thực vật, tính theo phần trăm. Hoa hồng cho yield khoảng 0.015 %, lá khuynh diệp 1 đến 2 %. The ratio of essential oil obtained to plant material weight, expressed as a percentage. Rose petals yield roughly 0.015 %, eucalyptus leaves 1 to 2 %. |
| FCF (Furocoumarin-Free) | Phiên bản tinh dầu citrus đã loại bỏ furocoumarin (chủ yếu bergapten) bằng chưng cất phân đoạn hoặc lọc. Không còn phototoxic. Bergamot FCF là ví dụ phổ biến nhất. A citrus oil version with furocoumarins (mainly bergapten) removed by fractional distillation or filtration. No longer phototoxic. Bergamot FCF is the most common example. |
| Florentine flask (essencier) | Bình tách đặt sau bộ ngưng tụ của nồi chưng cất. Tinh dầu và nước tự phân lớp theo tỉ trọng; hai vòi ở hai độ cao khác nhau cho phép rút riêng từng lớp. Với tinh dầu nặng hơn nước như đinh hương hay quế, lớp tinh dầu nằm dưới. → The separator placed after the condenser of a still. Oil and water settle into layers by density, and outlets at two heights draw each layer off. For oils heavier than water, such as clove or cinnamon, the oil layer sits at the bottom. |
| Folded oil (concentrated oil) | Tinh dầu citrus đã được bỏ bớt terpene hydrocarbon, chủ yếu limonene, bằng chưng cất chân không. Chỉ số fold là tỉ lệ giữa lượng dầu ban đầu và lượng còn lại: 5-fold nghĩa là năm phần dầu gốc cho ra một phần. → A citrus oil from which part of the terpene hydrocarbons, mainly limonene, has been removed by vacuum distillation. The fold number is the ratio of starting oil to what remains: 5-fold means five parts of oil give one part. |
| Fractional distillation | Chưng cất qua cột phân đoạn cao để tách các cấu tử có nhiệt độ sôi gần nhau. Dùng để loại tạp chất, tạo tinh dầu FCF, hoặc cô lập một cấu tử cụ thể. Distillation through a tall fractionating column to separate constituents with similar boiling points. Used to remove unwanted compounds, produce FCF oils, or isolate a specific constituent. |
| Headspace | Kỹ thuật thu phần không khí bao quanh một vật thể có mùi (hoa còn trên cây, trái cây, gỗ) bằng chất hấp phụ, rồi phân tích bằng GC-MS. Headspace không tạo ra nguyên liệu thương mại; kết quả dùng làm dữ liệu để nhà pha chế dựng lại mùi bằng các phân tử có sẵn. → A technique that traps the air around a scented object (a living flower, fruit, wood) on an adsorbent and analyses it by GC-MS. Headspace does not yield a trade material; the result is data a perfumer uses to rebuild the smell with available molecules. |
| Heart cut (cœur) | Phần giữa của một lần chưng phân đoạn, sau phần đầu (tête, nhẹ và dễ bay hơi) và trước phần đuôi (queue, nặng, sẫm). Tinh dầu patchouli heart là phần giữa đã bỏ bớt cả hai đầu, cho mùi tròn và sạch hơn bản gốc. → The middle cut of a fractional distillation, after the heads (tête, light and volatile) and before the tails (queue, heavy and dark). Patchouli heart is such a middle cut, with both ends trimmed, giving a rounder and cleaner profile than the crude oil. |
| HFC 134a extraction (florasol, phytonic) | Chiết ở nhiệt độ phòng hoặc thấp hơn bằng tetrafluoroethane (HFC 134a), một khí làm lạnh hoá lỏng dưới áp suất nhẹ. Dung môi bay đi hoàn toàn khi hạ áp; sản phẩm gần với phần thơm bay hơi của nguyên liệu. → Extraction at or below room temperature with tetrafluoroethane (HFC 134a), a refrigerant liquefied under mild pressure. The solvent leaves completely on release of pressure; the product is close to the volatile aroma fraction of the material. |
| Hydrodiffusion | Biến thể chưng cất trong đó hơi nước được đưa vào từ phía trên nguyên liệu thực vật và đi xuống. Cho phép thời gian chiết ngắn hơn và yield cao hơn với một số nguyên liệu. A distillation variant where steam enters from above the plant material and moves downward. Allows shorter extraction times and higher yields with some materials. |
| Hydrosol (hydrolat) | Phần nước đi cùng quá trình chưng cất hơi nước, mang theo lượng nhỏ phân tử thơm tan trong nước. Nồng độ thấp, dùng được trên da. Hydrolat là cùng nghĩa, dùng phổ biến trong tiếng Pháp. The aqueous phase from steam distillation, carrying small amounts of water-soluble aromatic compounds. Low concentration, suitable for direct skin use. Hydrolat is the same product, more common in French usage. |
| Infused oil (macerated oil) | Dầu thực vật đã ngâm nguyên liệu khô trong một thời gian, có thể ấm nhẹ, rồi lọc. Dầu nhận một phần chất tan trong béo và mùi, nhưng không phải tinh dầu và không phải absolute. → A vegetable oil in which dried material has been steeped for a time, sometimes with gentle heat, then strained. The oil takes up part of the fat-soluble compounds and odour, but it is neither an essential oil nor an absolute. |
| Isolate | Một cấu tử thuần chất tách ra từ tinh dầu hoặc tổng hợp hoá học, dùng trong nước hoa. Ví dụ linalool isolate, eugenol isolate. A single pure constituent separated from an essential oil or made by chemical synthesis, used in perfumery. Examples include linalool isolate and eugenol isolate. |
| Molecular distillation (short-path) | Chưng cất ở chân không rất sâu, khoảng cách giữa bề mặt bay hơi và bề mặt ngưng rất ngắn, nên phân tử bay hơi ở nhiệt độ thấp và ở trong vùng nóng rất ít thời gian. Dùng để làm sạch màu, bỏ phần không bay hơi hoặc loại cấu tử không mong muốn khỏi absolute và chiết xuất CO2. → Distillation under very deep vacuum with a very short gap between the evaporating and condensing surfaces, so molecules leave at low temperature and spend little time in the heat. Used to lighten colour, strip non-volatiles or remove unwanted constituents from absolutes and CO2 extracts. |
| Oleo-gum-resin | Nhựa tiết ra gồm ba phần: tinh dầu, nhựa tan trong dung môi hữu cơ và gôm tan trong nước. Trầm hương (frankincense), myrrh và opopanax thuộc nhóm này. → An exudate made of three parts: essential oil, resin soluble in organic solvents and gum soluble in water. Frankincense, myrrh and opopanax belong here. |
| Oleoresin | Chiết xuất bằng dung môi của gia vị hoặc nhựa, chứa cả tinh dầu và phần nhựa, sắc tố không bay hơi. Đậm đặc, dùng trong hương liệu thực phẩm. A solvent extract of a spice or resin, containing both essential oil and non-volatile resin and pigment fractions. Highly concentrated, used in food flavouring. |
| Orris butter | Sản phẩm chưng cất hơi nước từ thân rễ iris đã phơi và để lâu năm. Ở nhiệt độ phòng nó đặc như bơ vì chứa nhiều acid myristic; phần thơm chính là irone. → The steam distillate of dried and aged iris rhizomes. It is solid like butter at room temperature because it holds a large share of myristic acid; the main odorants are irones. |
| Pellatrice | Máy chà vỏ nguyên trái bằng các con lăn có gai trong dòng nước; dầu và nước được ly tâm để tách. Hiện là thiết bị phổ biến ở Ý cho bergamot, chanh và cam. → A machine that rasps whole fruit on spiked rollers under running water; the oil and water are then centrifuged apart. Now the common equipment in Italy for bergamot, lemon and orange. |
| Pomade | Sản phẩm trung gian của enfleurage: mỡ bão hoà hương thơm sau khi tiếp xúc nhiều đợt cánh hoa. Có thể được dùng trực tiếp hoặc xử lý tiếp thành absolute. An intermediate from enfleurage: fat saturated with aroma after repeated petal contact. Can be used directly or further processed into an absolute. |
| Rectification | Quy trình tinh chế tinh dầu bằng chưng cất lại, thường là phân đoạn, để loại bỏ tạp chất, chất độc hoặc cấu tử không mong muốn. A refining process where an essential oil is redistilled, typically fractionally, to remove impurities, toxic constituents, or unwanted compounds. |
| Resinoid | Chiết xuất dung môi từ nhựa thực vật khô (benzoin, labdanum, myrrh). Đặc, dùng làm chất cố định mùi trong nước hoa. A solvent extract from dry plant resin such as benzoin, labdanum, or myrrh. Thick and used as a fixative in perfumery. |
| Sfumatrice | Máy ép vỏ citrus phát triển ở Calabria và Sicily. Vỏ đã tách ruột được ép giữa các con lăn hoặc tấm kim loại, dầu được rửa ra bằng tia nước rồi ly tâm. Từng là phương pháp chính cho bergamot. → A citrus peel press developed in Calabria and Sicily. Peel, with the pulp already removed, is pressed between metal rollers or plates, and the oil is washed out with water sprays and centrifuged. It was long the main method for bergamot. |
| Solvent extraction | Phương pháp dùng dung môi hoá học để hoà tan và tách hợp chất thơm. Hexane là dung môi phổ biến cho hoa, cho ra concrete rồi absolute. CO2 siêu tới hạn dùng carbon dioxide ở áp suất và nhiệt độ trên điểm tới hạn, không để lại dư lượng dung môi. A method using chemical solvents to dissolve and separate aromatic compounds. Hexane is common for flowers, producing concrete then absolute. Supercritical CO2 uses carbon dioxide above its critical point and leaves no solvent residue. |
| Spagyric | Chiết xuất truyền thống có gốc giả kim, kết hợp chưng cất, lên men và đốt thành tro để thu lấy khoáng. Ít dùng trong tinh dầu thương mại hiện đại. A traditional alchemical extraction combining distillation, fermentation, and calcination to recover mineral salts. Rare in modern commercial essential oil work. |
| Subcritical CO2 extraction | Chiết bằng CO2 lỏng ở dưới điểm tới hạn, nhiệt độ và áp suất thấp hơn. Khả năng hoà tan hẹp hơn, nên chiết xuất nhẹ và chọn lọc hơn, hiệu suất thấp hơn. → Extraction with liquid CO2 below the critical point, at lower temperature and pressure. Its solvent power is narrower, so the extract is lighter and more selective, with a lower yield. |
| Supercritical CO2 extraction | Chiết bằng carbon dioxide ở trên điểm tới hạn (khoảng 31 °C và 74 bar), khi CO2 vừa khuếch tán như khí vừa hoà tan như lỏng. Giảm áp suất thì CO2 trở lại thể khí và bay đi, không để lại dung môi trong chiết xuất. → Extraction with carbon dioxide above its critical point (about 31 °C and 74 bar), where it diffuses like a gas and dissolves like a liquid. On depressurising, the CO2 returns to gas and leaves, so no solvent remains in the extract. |
| Terpeneless oil | Tinh dầu đã loại gần hết monoterpene hydrocarbon. Phần còn lại giàu aldehyde, ester và alcohol, tan tốt hơn trong cồn loãng và ít bị oxy hoá hơn. Sesquiterpeneless là bước xa hơn, bỏ cả sesquiterpene hydrocarbon. → An oil from which almost all monoterpene hydrocarbons have been removed. What remains is richer in aldehydes, esters and alcohols, dissolves better in dilute alcohol and oxidises less readily. Sesquiterpeneless goes further and removes sesquiterpene hydrocarbons too. |
| Tincture | Dung dịch chiết bằng cồn (ethanol) ở nồng độ và tỉ lệ nguyên liệu khác nhau. Dùng nhiều trong dược thảo và nước hoa cổ truyền, không phải tinh dầu thuần. An alcohol-based (ethanol) extract at varying concentrations and material ratios. Common in herbal medicine and traditional perfumery, distinct from pure essential oil. |
| Vacuum distillation | Chưng cất dưới áp suất thấp để hạ nhiệt độ sôi. Cách này bảo vệ các cấu tử nhạy nhiệt và là bước chính khi phân đoạn, khử terpene hoặc làm tinh dầu cô đặc (folded). → Distillation under reduced pressure to lower boiling points. It protects heat-sensitive constituents and is the main step in fractionation, deterpenation and folding. |
| Washing (lavage) | Bước khuấy concrete, pomade hoặc resinoid với ethanol để hoà phần thơm. Dung dịch sau đó được làm lạnh, lọc bỏ sáp rồi cô dưới chân không để ra absolute. → The step of stirring a concrete, pomade or resinoid with ethanol to dissolve the aroma fraction. The solution is then chilled, filtered of waxes and concentrated under vacuum to give an absolute. |
| Winterisation (dewaxing) | Làm lạnh dung dịch chiết trong cồn để sáp và chất béo đông lại rồi lọc bỏ. Là bước chính biến concrete thành absolute, và cũng dùng cho nước hoa thành phẩm để tránh đục. → Chilling an alcoholic extract so that waxes and fats solidify and can be filtered out. It is the key step from concrete to absolute, and is also used on finished perfume to prevent haze. |
| Ylang ylang grades (Extra, I, II, III, complete) | Tinh dầu ylang ylang được hứng thành nhiều phần liên tiếp trong một lần chưng dài. Extra ra sớm nhất, giàu ester và p-cresyl methyl ether; các phần I, II, III ra sau, nặng hơn và giàu sesquiterpene hơn. Complete là toàn bộ lượng dầu của cả lần chưng, hoặc hỗn hợp các phần. → Ylang ylang oil is collected as successive fractions over one long distillation. Extra comes first, rich in esters and p-cresyl methyl ether; grades I, II and III follow, heavier and richer in sesquiterpenes. Complete is the whole run, or a blend of the fractions. |
| Écuelle à piquer | Dụng cụ ép citrus làm bằng tay: một chiếc bát có gai kim loại. Trái được xoay trên gai để làm vỡ túi tinh dầu trong vỏ, dầu và nước chảy xuống ống ở đáy rồi được lắng tách. Nay chỉ còn ở quy mô rất nhỏ. → A manual citrus tool: a bowl lined with metal spikes. The fruit is rolled over the spikes to break the oil sacs in the peel, and oil and water run into a tube at the base to be settled apart. Now found only at very small scale. |
| Thuật ngữ Term | Định nghĩa Definition |
|---|---|
| Accord | Vài nguyên liệu phối với nhau đến mức mũi nghe thành một mùi mới, không còn tách ra từng thành phần. Là đơn vị dựng hình trong một công thức. → A few materials combined so that the nose reads them as one new smell rather than separate parts. It is the building block of a formula. |
| Amber family (ambré, oriental) | Họ mùi ấm, ngọt, bột, dựa trên nhựa, vanilla và labdanum. Trước đây gọi là oriental; nhiều tài liệu nay chuyển sang dùng amber. → The warm, sweet, powdery family based on resins, vanilla and labdanum. Formerly called oriental; many references now use amber instead. |
| Base note | Phần mùi bay hơi chậm nhất, còn lại nhiều giờ đến nhiều ngày. Gỗ, nhựa, rêu, xạ hương và vanilla thường nằm ở tầng này. → The slowest-evaporating part of a scent, remaining for hours to days. Woods, resins, mosses, musks and vanilla usually sit here. |
| Blotter (mouillette) | Dải giấy thấm dùng để ngửi nguyên liệu và theo dõi mùi thay đổi theo thời gian. Nên ghi tên và giờ nhúng lên giấy. → A strip of absorbent paper used to smell materials and follow how a scent changes over time. Labelling it with the name and dipping time is standard. |
| Captive molecule | Phân tử mà nhà sản xuất giữ độc quyền cho các nhà pha chế của mình trong một thời gian, thường nhờ bằng sáng chế. Sau thời hạn đó, phân tử có thể được bán rộng rãi. → A molecule a manufacturer keeps exclusive to its own perfumers for a period, usually under patent. Afterwards it may be released for general sale. |
| Chilling and filtration | Làm lạnh nước hoa đã ủ để sáp và chất ít tan kết tủa, rồi lọc. Giúp sản phẩm trong và không đục khi gặp lạnh. → Cooling macerated perfume so that waxes and poorly soluble matter precipitate, then filtering. It keeps the product clear and prevents haze in the cold. |
| Chypre | Tên lấy từ Chypre của Coty năm 1917. Cấu trúc gồm bergamot ở đầu, labdanum và rêu sồi ở đáy. Từ năm 2017 EU cấm atranol và chloroatranol trong mỹ phẩm, nên rêu sồi dùng nay phải là loại đã giảm hai chất này. → Named after Coty's Chypre of 1917. The structure pairs bergamot on top with labdanum and oakmoss at the base. Since a 2017 EU regulation banned atranol and chloroatranol in cosmetics, oakmoss used today must be low in both. |
| Diffusion | Khả năng một mùi lan ra khỏi bề mặt và chiếm không gian xung quanh. Một nguyên liệu có thể lan tốt mà lưu kém, hoặc ngược lại. → The ability of a scent to spread out from a surface into the surrounding space. A material can diffuse well yet last poorly, or the reverse. |
| Dipropylene glycol (DPG) | Dung môi gần như không mùi, dùng để pha loãng nguyên liệu đặc hoặc làm nền cho que khuếch tán. Bay hơi chậm hơn ethanol nhiều. → A nearly odourless solvent used to dilute thick materials or as a base for reed diffusers. It evaporates far more slowly than ethanol. |
| Dry down | Giai đoạn cuối của một mùi trên da hoặc giấy thử, khi phần nhẹ đã bay hết và chỉ còn tầng đáy. → The final stage of a scent on skin or blotter, when the lighter parts have gone and only the base remains. |
| Eau de Cologne (EDC) | Ban đầu là một kiểu hương citrus và thảo mộc do Johann Maria Farina làm ở Köln từ năm 1709. Ngày nay tên này còn chỉ dạng nước hoa loãng nhất, lượng tinh chất thường khoảng 2 đến 5 phần trăm. → Originally a citrus and herbal style made by Johann Maria Farina in Cologne from 1709. Today the name also denotes the most dilute perfume form, with concentrate usually around 2 to 5%. |
| Eau de parfum (EDP) | Dạng nước hoa có lượng tinh chất thường được dẫn ở khoảng 15 đến 20 phần trăm. Là mức quy ước của ngành, không phải chuẩn pháp lý. → A perfume form with concentrate commonly quoted at about 15 to 20%. The figure is an industry convention, not a legal standard. |
| Eau de toilette (EDT) | Dạng nước hoa nhẹ hơn EDP, lượng tinh chất thường được dẫn ở khoảng 5 đến 15 phần trăm. Cùng một tên nước hoa, bản EDT và EDP có thể có công thức khác nhau. → A lighter form than EDP, with concentrate commonly quoted at about 5 to 15%. Under one perfume name, the EDT and EDP may be different formulas. |
| Extrait (parfum) | Dạng nước hoa đậm nhất, lượng tinh chất trong cồn thường được dẫn ở khoảng 20 đến 30 phần trăm. Không có định nghĩa pháp lý; mỗi nhà tự đặt tỉ lệ. → The most concentrated form of perfume, with concentrate in alcohol commonly quoted at about 20 to 30%. There is no legal definition; each house sets its own level. |
| Facet | Một khía cạnh trong mùi của một nguyên liệu. Hoa hồng có khía cạnh chanh, mật ong, gia vị và rượu; mỗi khía cạnh có thể được đẩy lên hoặc giấu đi. → One aspect within a material's odour. Rose has lemony, honeyed, spicy and winey facets; each can be brought forward or hidden. |
| Fixative | Nguyên liệu ít bay hơi dùng để làm chậm sự bay hơi của phần nhẹ và kéo dài mùi. Resinoid, xạ hương và một số gỗ hay được dùng; mức độ làm chậm thực tế tuỳ từng trường hợp. → A low-volatility material used to slow the evaporation of lighter parts and extend a scent. Resinoids, musks and some woods are typical; how much they actually slow evaporation varies case by case. |
| Flanker | Phiên bản biến thể của một nước hoa đã có, giữ tên gốc và thêm hậu tố. Công thức có thể khác nhiều so với bản đầu. A variation on an existing perfume that keeps the original name with an added suffix. Its formula may differ a great deal from the first. |
| Floral family | Họ mùi lấy hoa làm trung tâm, từ một hoa (soliflore) đến bó hoa nhiều loài. Là họ lớn nhất trong bảng SFP. → The family centred on flowers, from a single bloom (soliflore) to a bouquet of many. It is the largest family in the SFP classification. |
| Fougère | Tên lấy từ Fougère Royale của Houbigant năm 1882. Cấu trúc quen thuộc gồm lavender, coumarin và rêu sồi; tên có nghĩa là dương xỉ nhưng dương xỉ gần như không có mùi này. → Named after Houbigant's Fougère Royale of 1882. The familiar structure combines lavender, coumarin and oakmoss; the name means fern, though ferns do not smell this way. |
| Heart note (middle note) | Phần mùi hiện rõ sau khi tầng đầu tan, kéo dài vài giờ. Thường là hoa, gia vị và thảo mộc; đây là phần định nhân vật của một mùi. → The part of a scent that emerges once the top fades and lasts some hours. Usually flowers, spices and herbs; it carries the character of the scent. |
| Hespéridé (citrus family) | Họ mùi dựng trên vỏ citrus như bergamot, chanh, cam, quýt, thường kèm hoa cam và thảo mộc. Nhẹ, sáng và tan nhanh; eau de Cologne là mẫu cổ điển. → The family built on citrus peel such as bergamot, lemon, orange and mandarin, often with orange blossom and herbs. Light, bright and quick to fade; eau de Cologne is the classic model. |
| Leather family (cuir) | Họ mùi gợi da thuộc: khói, hắc ín, hơi động vật. Birch tar là nguyên liệu tự nhiên quen thuộc; isobutyl quinoline là phân tử tổng hợp hay dùng. → The family that evokes tanned leather: smoke, tar, a hint of animal. Birch tar is the familiar natural material; isobutyl quinoline is a common synthetic. |
| Maceration (perfume) | Thời gian để hỗn hợp tinh chất và cồn nghỉ, thường vài ngày đến vài tuần, trước khi làm lạnh và lọc. Mùi ổn định và liền lạc hơn sau giai đoạn này. → The rest period for a mix of concentrate and alcohol, usually days to weeks, before chilling and filtering. The scent settles and knits together during this time. |
| Modifier | Nguyên liệu thêm với lượng nhỏ để đổi hướng một accord: làm sáng, làm tối, thêm độ xanh hay độ ấm, mà không thay đổi nhân vật chính. → A material added in small amounts to steer an accord: brighter, darker, greener or warmer, without changing its main character. |
| Olfactory fatigue | Sự giảm cảm nhận một mùi sau khi ngửi liên tục. Nghỉ ngắn và ra khỏi vùng có mùi là cách hồi phục; vì vậy việc đánh giá thường ngắt quãng. → Reduced perception of a smell after continuous exposure. A short break away from the odour restores it, which is why evaluation is done in intervals. |
| Olfactory pyramid | Cách trình bày một mùi thành ba tầng đầu, giữa, đáy theo tốc độ bay hơi. Là mô hình đơn giản hoá; trong thực tế các tầng chồng lên nhau. → A way of presenting a scent in top, heart and base tiers by evaporation rate. It is a simplification; in practice the tiers overlap. |
| Overdose | Dùng một nguyên liệu ở tỉ lệ cao khác thường để nó trở thành chữ ký của công thức. Hedione trong Eau Sauvage (Dior, 1966) hay được nhắc như ví dụ sớm. Using one material at an unusually high proportion so that it becomes the formula's signature. Hedione in Eau Sauvage (Dior, 1966) is often cited as an early example. |
| Perfume concentrate (jus) | Hỗn hợp nguyên liệu thơm trước khi pha vào cồn hoặc nền sản phẩm. Trong ngành, jus còn chỉ chính phần nước hoa trong chai. → The blend of aromatic materials before it is diluted into alcohol or a product base. In the trade, jus also means the perfume liquid in the bottle. |
| Perfumer's alcohol | Ethanol nồng độ cao, thường đã biến tính theo quy định từng nước, dùng làm dung môi cho nước hoa. Chất biến tính được chọn sao cho ít ảnh hưởng tới mùi. → High-strength ethanol, usually denatured under each country's rules, used as the solvent for perfume. The denaturant is chosen to interfere as little as possible with odour. |
| Perfumer's organ | Bàn làm việc nhiều tầng, xếp các lọ nguyên liệu theo hình vòng cung quanh người pha chế. Tên gọi đến từ hình dáng giống bàn phím đàn organ. A tiered desk with bottles arranged in an arc around the perfumer. The name comes from its resemblance to the keyboards of an organ. |
| SFP classification | Bảng phân loại nước hoa do Société Française des Parfumeurs lập năm 1984, chia thành bảy họ: hespéridé, floral, fougère, chypre, boisé, ambré và cuir, mỗi họ có các nhánh con. → The perfume classification set up by the Société Française des Parfumeurs in 1984, with seven families: citrus (hespéridé), floral, fougère, chypre, woody, amber and leather, each with subfamilies. |
| Sillage | Vệt mùi còn lại trong không khí khi người dùng đi qua. Khác với độ lưu (tenacity), vốn đo trên chính bề mặt. → The trail of scent left in the air as the wearer moves. Distinct from tenacity, which is measured on the surface itself. |
| Smelling dilution | Pha nguyên liệu ở 10 phần trăm hoặc 1 phần trăm trong ethanol hay DPG để ngửi. Nhiều nguyên liệu ở dạng nguyên chất quá gắt hoặc đặc, mùi chỉ hiện rõ khi loãng. → Diluting a material to 10% or 1% in ethanol or DPG for smelling. Many materials are too harsh or dense neat, and their odour only opens up when diluted. |
| Soliflore | Nước hoa dựng quanh mùi một loài hoa duy nhất, như hồng, nhài hay huệ. Thường vẫn cần nhiều nguyên liệu để tái hiện một bông hoa. → A perfume built around a single flower, such as rose, jasmine or tuberose. It usually still takes many materials to render one flower. |
| Specialty base | Hỗn hợp nhỏ pha sẵn do nhà nguyên liệu bán, dùng như một viên gạch trong công thức lớn: một accord hoa, một mùi trái cây, một bản dựng lại nguyên liệu bị hạn chế. → A small pre-made blend sold by a supplier and used as a building block in a larger formula: a floral accord, a fruit note, or a reconstruction of a restricted material. |
| Specific anosmia | Không ngửi được một chất cụ thể trong khi khứu giác bình thường với các chất khác. Khá phổ biến với một số xạ hương tổng hợp và với androstenone. → The inability to smell a particular compound while the sense of smell is otherwise normal. Fairly common with some synthetic musks and with androstenone. |
| Tenacity | Thời gian một nguyên liệu hay một mùi còn nhận ra được trên giấy thử hoặc trên da. Thường ghi bằng giờ hoặc ngày trên giấy thử. → How long a material or scent stays perceptible on a blotter or on skin. Usually recorded in hours or days on a blotter. |
| Top note | Phần mùi nhận ra trong vài phút đầu, do các phân tử bay hơi nhanh như monoterpene và ester nhẹ. Citrus và nhiều lá thơm nằm ở tầng này. → The part of a scent perceived in the first minutes, carried by fast-evaporating molecules such as monoterpenes and light esters. Citrus and many leaves sit here. |
| Woody family (boisé) | Họ mùi dựa trên gỗ như tuyết tùng, đàn hương, vetiver, patchouli và guaiac. Thường khô, ấm và bền. → The family based on woods such as cedar, sandalwood, vetiver, patchouli and guaiac. Usually dry, warm and long lasting. |
| Thuật ngữ Term | Định nghĩa Definition |
|---|---|
| Aldehydic | Mùi sáng, sạch, hơi sáp, gợi xà phòng và vỏ cam, của các aldehyde mạch thẳng. Chanel N°5 (1921) là mốc thường được nhắc cho kiểu mùi này. → A bright, clean, slightly waxy smell recalling soap and peel, typical of straight-chain aldehydes. Chanel N°5 (1921) is the usual reference point. |
| Ambery | Từ này có hai nghĩa. Một là mùi gợi ambergris: khô, gỗ, khoáng, như Ambrox. Hai là accord amber của nước hoa: labdanum, vanilla, nhựa, ấm và ngọt. → The word has two meanings. One is the smell of ambergris: dry, woody, mineral, as in Ambrox. The other is perfumery's amber accord: labdanum, vanilla and resins, warm and sweet. |
| Animalic | Mùi gợi da, lông, cơ thể, đôi khi hôi, của xạ hương, civet, castoreum hay indole đậm. Ở lượng nhỏ làm mùi ấm và có chiều sâu. → A smell recalling skin, fur and body, sometimes fecal, from musk, civet, castoreum or strong indole. In small amounts it adds warmth and depth. |
| Anisic | Mùi hồi, cam thảo của anethole và estragole. → The anise and liquorice smell of anethole and estragole. |
| Balsamic | Mùi ấm, ngọt, hơi vanilla và nhựa của các balsam giàu benzoate và cinnamate. → A warm, sweet, faintly vanillic and resinous smell of balsams rich in benzoates and cinnamates. |
| Camphoraceous | Mùi mát, xộc, hơi thuốc của long não và 1,8-cineole. → A cool, penetrating, slightly medicinal smell of camphor and 1,8-cineole. |
| Coniferous | Mùi lá thông, lá linh sam: tươi, nhựa, hơi chua; từ pinene và bornyl acetate. → The smell of pine and fir needles: fresh, resinous, slightly tart; from pinenes and bornyl acetate. |
| Creamy | Mùi mềm, tròn, như sữa hoặc bơ; gặp ở đàn hương và lactone. → A soft, rounded, milk or butter-like smell; found in sandalwood and lactones. |
| Earthy | Mùi đất ẩm, rễ, tầng rừng. Geosmin là phân tử mùi đất quen thuộc; patchouli và vetiver mang nét này. → The smell of damp soil, roots and forest floor. Geosmin is the familiar earthy molecule; patchouli and vetiver carry this note. |
| Empyreumatic | Mùi cháy, khói, hắc ín, sinh ra khi nguyên liệu bị nung nóng hoặc nhiệt phân. → A burnt, smoky, tarry smell formed when material is heated or pyrolysed. |
| Fatty | Mùi dầu mỡ, đôi khi như mỡ ôi; từ acid béo và aldehyde mạch dài ở nồng độ cao. → A smell of oil and fat, sometimes rancid; from fatty acids and long-chain aldehydes at high levels. |
| Fruity | Mùi trái chín, thường từ ester nhẹ và một số lactone. → The smell of ripe fruit, usually from light esters and some lactones. |
| Gourmand | Mùi gợi đồ ăn ngọt: vanilla, caramel, chocolate, cà phê. Angel (Thierry Mugler, 1992) thường được xem là mốc của nhóm này. → A smell recalling sweet food: vanilla, caramel, chocolate, coffee. Angel (Thierry Mugler, 1992) is usually treated as the landmark. |
| Green | Mùi cỏ mới cắt, lá vò, thân cây. cis-3-Hexenol là phân tử đại diện; galbanum và lá violet là nguyên liệu tiêu biểu. → The smell of cut grass, crushed leaves and stems. cis-3-Hexenol is the reference molecule; galbanum and violet leaf are typical materials. |
| Hay-like (foin) | Mùi cỏ khô, ngọt, hơi thuốc lá; chủ yếu từ coumarin. → The smell of dried grass, sweet and faintly tobacco-like; mainly from coumarin. |
| Herbaceous | Mùi thảo mộc tươi hoặc khô, như lavender, xô thơm, húng quế, hương thảo. → The smell of fresh or dried herbs, such as lavender, clary sage, basil and rosemary. |
| Honeyed | Mùi mật ong: ngọt, sáp, hơi động vật; thường do acid phenylacetic và ester của nó. → The smell of honey: sweet, waxy, faintly animalic; often from phenylacetic acid and its esters. |
| Indolic | Mùi của indole: ở vết là hoa trắng ấm, đậm hơn thì giống băng phiến hoặc phân. Có trong nhài và hoa cam. → The smell of indole: at trace levels warm white flower, stronger it recalls mothballs or feces. Present in jasmine and orange flower. |
| Lactonic | Mùi kem, sữa, đào, dừa của gamma và delta lactone. → The creamy, milky, peach and coconut smell of gamma and delta lactones. |
| Marine | Mùi gợi biển, muối và rong. Calone (methylbenzodioxepinone) là phân tử tổng hợp gắn với kiểu mùi này. → A smell recalling sea, salt and seaweed. Calone (methylbenzodioxepinone) is the synthetic molecule most tied to it. |
| Metallic | Mùi lạnh, giống đồng xu hoặc kim loại chạm tay. Một số ketone và aldehyde không no gây ra nét này. → A cold smell like coins or metal touched by hand. Some unsaturated ketones and aldehydes create it. |
| Minty | Mùi bạc hà mát lạnh của menthol, menthone và carvone. → The cool mint smell of menthol, menthone and carvone. |
| Mossy | Mùi rêu, vỏ cây ẩm, tầng rừng; đặc trưng của rêu sồi và rêu cây. → The smell of moss, damp bark and forest floor; typical of oakmoss and treemoss. |
| Musky | Mùi ấm, gần da, có thể sạch như vải giặt hoặc đậm chất động vật. → A warm, skin-close smell that may be clean like laundry or distinctly animalic. |
| Narcotic | Từ mô tả mùi hoa trắng dày, nặng và ngợp như huệ, thuỷ tiên, jonquil. Chỉ là từ mô tả mùi, không liên quan tác dụng dược lý. → A descriptor for dense, heavy, heady white-flower smells such as tuberose, narcissus and jonquil. It describes odour only and implies no pharmacological effect. |
| Ozonic | Mùi gợi không khí sau mưa hoặc phơi đồ ngoài gió; một ấn tượng chủ yếu dựng bằng phân tử tổng hợp. → A smell recalling air after rain or laundry dried outdoors; an impression built mainly with synthetic molecules. |
| Phenolic (medicinal) | Mùi thuốc, hắc, hơi khói của các phenol như thymol, carvacrol, cresol và guaiacol. → The medicinal, sharp, slightly smoky smell of phenols such as thymol, carvacrol, cresol and guaiacol. |
| Powdery | Mùi mềm, khô, gợi phấn mỹ phẩm; thường từ iris, ionone, heliotropin, vanillin và xạ hương. → A soft, dry smell recalling cosmetic powder; usually from orris, ionones, heliotropin, vanillin and musks. |
| Resinous | Mùi nhựa cây: dính, ấm, có khi hơi turpentine hoặc khói trầm. → The smell of plant resin: sticky, warm, sometimes with a turpentine or incense edge. |
| Rooty | Mùi rễ: đất, khô, có khi ngọt như bột; gặp ở vetiver, bạch chỉ, iris và nữ lang. → The smell of roots: earthy, dry, sometimes powdery sweet; found in vetiver, angelica, orris and valerian. |
| Spicy | Mùi gia vị: ấm như đinh hương và quế, hoặc tươi như tiêu và bạch đậu khấu. → The smell of spices: warm like clove and cinnamon, or fresh like pepper and cardamom. |
| Sulfurous | Mùi hành, tỏi, trứng hoặc nụ lý chua đen, do hợp chất lưu huỳnh. Nhận ra ở nồng độ rất thấp. → A smell of onion, garlic, egg or blackcurrant bud from sulfur compounds. Detected at very low levels. |
| Terpenic | Mùi gắt, giống dầu thông của monoterpene hydrocarbon. Thường là dấu hiệu của citrus kém tươi hoặc đã oxy hoá. → The sharp, turpentine-like smell of monoterpene hydrocarbons. Often a sign of citrus oil that is stale or oxidised. |
| Waxy | Mùi gợi nến và sáp ong, hơi béo; hay gặp ở aldehyde mạch dài và trong concrete. → A smell recalling candles and beeswax, slightly fatty; common in long-chain aldehydes and in concretes. |
Đọc thêm trong Sổ tay Lê Mai: Đọc tên Latin trên chai tinh dầu.